Statik Elektrik -232- 2015-10-09

Statik Elektrik -232-

  1. Fatih Özcan
    Çoğumuz statik elektriğin ne olduğunu biliriz. Bizler halının üzerinden yürüyüp kapı tokmağına dokunduğumuzda elimizden kapı tokmağına bir kıvılcımın nasıl atladığını görmüşüzdür. Kurutucudaki çamaşırlarımız birbirine tutunurken de “statik tutunma”nın etkilerine tanık olmuşuzdur.

    Statik elektrik; alevlenir buharlar, gazlar ve tozları tutuşturucu bir kaynak olarak, Ülkemizde bulunan pek çok sanayi kuruluşunda bilinen bir tehlikedir. Önce bir araya getirilen, sonra ayrılan iki maddenin yüzeyinde elektrik yükü biriktiğinde, statik bir kıvılcım meydana gelebilir. Bu maddelerin; her ikisi de katı olabilir, biri katı diğeri sıvı olabilir, ya da bunlar birbirine karışmayan iki sıvı olabilir. Yüzeylerden biri pozitif, diğeri ise negatif olarak yüklenir. Eğer bu maddeler topraklanmazlarsa, yüzeylerde nihayetinde alevlenir buharları, gazları ve tozları tutuşturabilecek bir statik kıvılcım oluşumuna yeterli miktarda elektrik yükü birikecektir.

    Statik elektrik kaynaklı tutuşmaya yol açabileceği bilinen bazı prosesler aşağıda verilmektedir:

    • Borulardan veya ince filtrelerden sıvıların akışı (petrol ya da petrol ve su karışımının)
    • Bir sıvının içinde; katı bir maddenin veya o sıvıya karışmayan başka bir sıvının dibe çökmesi (örneğin, petrol içinde pas veya suyun dibe çökmesi)
    • Bir memeden (nozzle) partiküllerin veya damlacıkların püskürmesi (örneğin, su ile yıkama işlemleri ya da bir tankın yağla (veya petrolle) dolumunun başlangıç aşamaları)
    • Bazı sentetik polimerlerin güçlü bir şekilde birbirine sürtündükten sonra ayrılması (örneğin, polipropilen bir halatın, PVC eldivenli ellerden kayması)
    Tutuşturucu bir kaynak olarak statik elektriğin önlenmesi; maddeleri birbirine bağlama, topraklama veya mümkünse maddelerin tehlike yaratmayacak başka bir maddeyle değiştirilmesi yollarıyla sağlanabilir. Maddeleri birbirine bağlama; iki veya daha fazla iletken cismin bir iletkenle birbirlerine bağlanması işlemidir. Topraklama; bir veya birden fazla iletken cismin toprağa bağlanması işlemidir. Eğer topraklama veya birbirine bağlama mümkün değilse, maddelerin tehlike yaratmayacak başka bir maddeyle değiştirilmesi bir alternatif olabilir. Örneğin; atölyelerde kullanılan bazı absorban yastıklar (pad) birbirlerinden ayrılırlarken statik kıvılcım oluşturabilirler. Eğer koşullar uygunsa, oluşan bu statik kıvılcım ortamdaki alevlenebilir buharları tutuşturucu bir kaynak olabilir. Bu yastıkların anti-statik malzemeden imal edilmiş yastıklarla değiştirilmesi, kıvılcım oluşmasının önlenmesinin alternatif yollarından biridir.

    UNUTMAYIN! Alevlenir buharlar, gazlar ve tozların bulunduğu bir ortamda çalışırken, birbirine bağlama veya topraklama için zaman ayrılması, ciddi bir kazanın önlenmesine yardımcı olacaktır.

    Kaynak:http://www.toolboxtopics.com/Gen Industry/Electrical Safety - Static Electricity.htm