Tehlike İletişiminde Güvenlik ve Sağlık İşaretleri – I 2016-03-01

Tehlike,İletişim,Güvenlik,Sağlık

  1. Musa Kamil Ekin
    Tehlike İletişiminde Güvenlik ve Sağlık İşaretleri

    İşletmesinde, güvenlik ve sağlık işaretleri kullanarak bir uygulama yapacak kişilerin başvuru kaynağı genellikle Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği olmaktadır. Bu yönetmeliğe göre işaretlerde kullanılacak olan renkler ve bu renklerin kullanılacağı geometrik şekil ile anlamları sınıflandırılmıştır. Bu amaçla dergimiz ekinde verilen poster okuyucular için yararlı olacaktır. Ekte yer alan posteri işletmenizin yemekhane, toplantı salonları vb. alanlarına asmanız çalışanların pasif öğrenme süreçlerini destekleyeceğini düşünüyorum.

    Güvenlik ve Sağlık İşaretlemesinde dikkat edilmesi gereken teknik detayların arka planını oluşturan, algı, algılama, görme gibi bazı kavramların İSG uygulayıcıları tarafından bilinmesi gerekmektedir. Böylelikle tehlike iletişimi kapsamında işyerlerinde yapılacak olan işaretlemelerin daha etkili kılınması mümkün olacaktır.

    “İş yerlerinde kullanılacak işaretlerin gözün, üzerinde yeteri kadar duraksama yapacak şekilde yerleştirilmesi ve İSG sorumlularının algılamaya etki eden faktörlere dikkat etmeleri önem kazanmaktadır.”

    Ulusal Yasal Düzenlemeler

    No Mevzuat R.G.

    1…………İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü…………………………………..11.01.1074 / 14765

    2…………Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği………………………..23.12.2003 / 25325

    3…………Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik……19.12.2007 / 26735

    Ulusal Standartlar

    TS No Adı

    TS ISO 3864-1……………….Grafik semboller – Emniyet ile ilgili renk ve işaretler – Bölüm 1: İş yerleri ve halka açık alanlardaki emniyet işaretleri için tasarım prensipleri

    TS ISO 3864 -2………………Grafik semboller – Emniyet ile ilgili renk ve işaretler –Bölüm 2: Mamul emniyet etiketleri için tasarim prensipleri

    TS ISO 7010………………….Grafik semboller – Emniyet ile ilgili renk ve işaretler – İş yerleri ve halka açık alanlarda kullanılan emniyet işaretleri

    TS ISO 6790………………….Yangınla Mücadele ve Yangından Korunma Teçhizatı- Yangından Korunma Planları İçin Grafik Semboller- Özellikler

    TS 10691 – ISO 6309…….Yangından Korunma Güvenlik İşaretleri

    TS 4802 ………………………..Halka bilgi verici işaretler

    TS 4331 ………………………..Ambalajların işaretlenmesi ve etiketlenmesi

    TS 10874………………………Doğalgaz dağıtım hatları – İşaret levhaları – Kurallar

    TS EN 61310 – 2…………..Makinelerde güvenlik – Gösterim, işaretleme ve harekete geçirme – Bölüm 2: İşaretleme ile ilgili özellikler

    TS 4991 ………………………Açık radyoaktif maddeler – İşaretlenmesi ve tanıtılması

    TS 10999…………………….Resimli Uyarı İşaretleri – Tehlikeli Maddeler – Hava Taşımacılığında

    TS 11000…………………….Tehlikeli Kimyasal Maddeler – Radyasyon ve Kimyasal Maddelerin Tehlikeleri ile İlgili Terimler ve Tarifler

    TS EN 842……………………Makinelerde Güvenlik Görsel Tehlike Sinyalleri-Genel Özellikler Tasarım ve Deney Metotlar

    TS EN 981…………………..Makinelerde Güvenlik – Sesli ve Görsel Tehlike ve Bilgi Sinyal Sistemleri

    TS ISO 13200……………..Vinçler-Emniyet İşaretleri ve Tehlike Levhaları-Genel Prensipler

    TS EN 12561-1…………..Demiryolu Uygulamaları-Tank Vagonları-Bölüm 1:Tehlikeli Maddelerin Taşınması İçin Tank Vagonlarının İşaretlenmesi

    TS EN 11683……………..Ambalajlar- Dokunsal Tehlike İşaretleri- Kuralları

    TS EN 12972…………….Tanklar- Tehlikeli Maddeleri Taşımak İçin- Metalik Tankların Deneyi- Muayenesi ve İşaretlenmesi

    TS 10381………………….Trafik İşaret Levhaları – Cam Elyafı ile Takviyeli Plastikten (CTP)

    TS 11995…………………Kirletilmiş veya Tehlikeli Bölgeler-Teçhizat, İkmal Maddeleri ve Depolar İçin İkaz İşaretleri (Stanag 2002)

    TS EN 61310 – 1………Makinalarda güvenlik- Gösterim, işaretleme ve harekete geçirme – Bölüm 1: Görülebilir, işitilebilir ve dokunulabilir işaretler için kurallar

    TS EN 1089-3: 2007…..Taşınabilir gaz tüpleri – Gaz tüpünün tanımlanması(LPG hariç) – Bölüm 3: Renk kodlaması

    TS 3402/T1………………Tıpta Kullanılan Gaz Tüpleri İçindeki Gazın Belirtilmesi İçin İşaretleme

    TS EN 14894……………LPG donanım ve aksesuarları-Tüp ve dram işaretlemesi

    TS 4331 …………………Ambalajlama – Genel İlkeler – Bölüm 3: Ambalajların İşaretlenmesi ve Etiketlenmesi

    Algı Nedir?

    Algı, bu bilgilerin sinirler ve duyumlar aracılığıyla beyne ulaşıp anlamlandırılmasıdır. Örneğin bir tat almak duyum iken tadın ayrımına varmak algıdır. Duyum basit bir fizyolojik olayken, algı ise karmaşık bir psikolojik süreçtir. Algıda uyarıcılar bir bütün olarak değerlendirilir ve bireyden bireye farklılık gösterebilir.

    İşaretlerin kolay ve herkes tarafından aynı şekilde algılanmasını sağlamak, İSG sorumlularının önündeki zorlu işlerden birisidir.

    İşyerlerinde kullanılacak işaretlerin gözün, üzerinde yeteri kadar duraksama yapacak şekilde yerleştirilmesi ve İSG sorumlularının algılamaya etki eden faktörlere dikkat etmeleri önem kazanmaktadır. Algılamaya etki eden faktörleri içsel ve dışsal olarak ikiye ayırmak mümkündür. Algıyı etkileyen bu faktörlerin, algı organizasyonu, şekil zemin ilişkisi, yakınlık, benzerlik, tamamlama, süreklilik gibi alt başlıklarda ele alındığını söylemek yeterli olacaktır.

    Görsel Alan

    Baş sabit tutulduğu zaman gözler tarafından algılanan çevre parçası, görsel alanı oluşturur. 1 derecelik koni içinde bulunan nesneler açık bir şekilde (net olarak) odaklanırlar. Bu koninin dışında ki nesneler gittikçe daha az net hale gelir ve silinirler. Görsel alan üçe ayrılabilir;

    1) Açık bir şekilde görme alanı: Düşeyde 1 derecelik açı

    2) Orta alan: Düşeyde 40 derecelik açı

    3) Çevresel alan: Düşeyde 40 derece ile 70 derece arasındaki açı

    Orta alana yerleştirilmiş olan nesneler tam olarak görülmezler fakat hareketleri ve kuvvetli kontrastları ayırt edilebilir. Çevresel alan ise, alın, burun, yanaklarla sınırlanır ve bu bölgede nesneler hareket ettikleri zaman ayırt edilebilirler.

    Görme alanındaki nesnelerin daha ince detaylarının görülmesi görüş açılarına ve nesne ile gözlemci arasındaki mesafelere göre bazı parametrelerle mümkün olur. Bu parametreler;

    a-Nesnenin açısal büyüklüğü (nesne görülen açının içinde olmalıdır)

    b-Gözlenen nesne ile zemin arasında ki kontrast

    c-Nesnenin parlaklığı

    d-Gözlem noktasının nesneye olan uzaklığı

    e-Nesnenin gözlem zamanının süresi

    bu durumda şu formül ortaya çıkar; D = L x a / 3400

    D:metre cinsinden gözlenen detayın boyutu

    L:detay ile gözlem noktası arasında ki mesafe

    a:dakika olarak verilmiş açısal büyüklük.


    Güvenlik ve Sağlık İşaretlemesinde Dikkat Edilecek Noktalar


    **İşaret ve levhalar sade olmalıdır. Yerleştirildikleri alanda görsel algıyı etkileyecek başka unsurlar bulunmamasına özen gösterilmelidir.

    **İşaret ve levhalar görme alanı içine yerleştirilmelidir.

    **Aynı anda birkaç işaret veya levha kullanmak gerektiğinde harmonize işaretleme tercih edilmelidir.

    **İşaret ve levhalar yeteri kadar aydınlatılmalıdır.

    **Genel uyarı, yasak ve zorunluluk bildirimleri çalışma alanına girişte yapılmalı, çalışma alanlarında ilgili yerlerde tekrarlanmalı ya da detaylandırılmalıdır.

    **İşaretlemelerin yerleştirilmesinde görsel süreklilik dikkate alınmalıdır