Asansörlerde Iş Sağlığı Ve Güvenliği

Konu, 'Yük Taşıma ve Depolamada Emniyet' kısmında Musa Kamil Ekin tarafından paylaşıldı.

  1. Musa Kamil Ekin

    Musa Kamil Ekin Yönetim Grubu

    Mesajlar:
    1.849
    Asansör mevzuatımızda (31.01.2007 tarih ve 26420 resmi gazete sayılı Asansör Yönetmeliği) “belirli seviyelerde hizmet veren, esnek olmayan ve yatay düzlemle 15°’den fazla bir açı oluşturan kılavuzlar boyunca hareket eden bir taşıyıcıya sahip olan ve insan veya yük taşınmasına yönelik bir tertibat” olarak tanımlanmıştır.

    Günümüzde hastanelerde, plazalarda, alışveriş merkezlerinde, konutlarda ve katlı işyerlerinin tamamında insan ve yük taşımak için asansörler kullanılmaktadır. 5 kat ve üzeri binalarda asansör kullanıldığı hesaba katıldığında ülkemizde kullanımda olan asansör sayısının 830 binin üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. Ayrıyeten her yıl yaklaşık 100 bin yeni asansör piyasaya arz edilmektedir. Asansör günlük yaşantımızda bu kadar yaygın olarak kullanılması makine piyasasında önemli bir paya sahip olması neden olmaktadır. Büyük bir pazara sahip bu alanda çalışanların sayısı da bu oranla çok olmaktadır.

    Asansörlerde iş kazalarının büyük çoğunluğu asansörün montajı ve periyodik kontrolü sırasında gerçekleşmektedir. Kazalarının çoğunlukla kurulum ve kontrol aşamasında gerçekleştiğinden bina sorumlularının (site/apartman yönetimi, işveren/işveren vekili) bu hizmetleri alırken, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili sorumlulukları ayrıntılı ve yazılı olarak kayıt altına alması ve hizmet sağlayıcılarından gerekli güvenlik önlemlerini kullanmasını talep etmesi gerekmektedir.

    Asansörler yaygın kullanımı nedeniyle mevzuatımızda ayrı bir yer bulmuş 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması Ve Uygulanmasına Dair Kanun ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu dayanak olmak üzere Asansör Yönetmeliği, Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliklerinde özel olarak yer almıştır.

    Bu yönetmeliklerde atıf yapılan TS EN 81-3 (Asansör Montaj ve Güvenlik kuralları) ve TS EN 13015 (Asansör Bakım kuralları) standartları asansörlerinin çalışması ve bakımı sırasında muhtemel kaza risklerine karşı insan ve eşyaları korumak maksadıyla ilgili güvenlik kurallarını tanımlamakta ve üreticilere yol göstermektedir.

    Piyasaya ürün arz edecek üreticilerin TS EN81-3 standardına uygun olarak 95/16 AT sayılı direktifin gereklerini karşılayacak şekilde asansör üretmeli ve piyasaya arz etmelidir.

    Mevzuatımızdaki asansör tanımına göre asansör olarak sayılacak ekipmanın taşıyıcı bir kabini olması ve hızının 0.15 m/s ve daha düşük olmaması gerekmektedir. İşyerlerindeki kot farkları arasında kullanılan liftler, yükleme rampalarında kullanılan kaldırma araçları asansör olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir. Bu tarz yavaş kaldırma ekipmanlarına, iş sağlığı ve güvenliği açısından yüklerin kaldırılmasında dikkat edilecek hususlar kapsamında bakılmalıdır.

    Bu çalışmada sabit olarak kurulmuş ve sürekli kullanımda olan asansörlerin iş sağlığı ve güvenliği açısından dikkat edilecek hususları ve asgari gerekleri açıklanmaya çalışılmıştır. (Yapı işlerindeki geçici kullanılan asansörlere bu çalışmada değinilmemiştir.)

    a.jpg

    Asansörlerin Temel Sağlık Güvenlik Gerekleri
    Asansörlerin iş sağlığı ve güvenliği açısından uygun olup olmadığı incelenirken, asansörde dikkat edilecek hususlara genel hususlar, kabin içerisi ve üzerindeki riskler, asansör kuyusu, kuyu dibi ve makine dairesindeki muhtemel tehlikeler şekilde yaklaşılabilir.
    • Asansör taşıyıcısının kabin olması gerekmektedir. Kabini asmak için halat veya zincir kullanıldığı takdirde, iki bağımsız halat veya zincir mekanizması bulunmalıdır.
    • Asansörlerde sinyalizasyon sistemi bulunmalıdır. Bu sinyalizasyon sistemi kabin içindeki yolcuya o an hangi katta olduğunu ve kabinin hangi yönde hareket edeceğini göstermelidir. Bu bağlamda kabin içindeki kumanda butonları ve sinyalizasyon göstergeleri açıklayıcı ve net olmalıdır.
    2-2.jpg

    KARMAŞIK ASANSÖR KUMANDA PANELİ

    2-1.jpg

    UYGUNSUZ KUMANDA BUTONU

    imag0090_burst002.jpg

    UYGUN ASANSÖR SİNYALİZASYONU
    • Asansörün katta durma hassasiyeti takılıp düşmelere neden olmayacak şekilde ilgili kata hizalı olmalıdır.
    3.jpg

    ASANSÖR KABİNİ KAT HİZASI
    • Kabinler, uzun süreli durma halinde bile, yolcular için yeterli havalandırmayı temin edecek şekilde tasarlanmalı ve yapılmadır.
    • Asansörlerde yük algılayıcı sistem bulunmalı hesaplanan yük aşıldığında hareket durmalıdır.
    5.jpg
    ASANSÖRLERDE YÜK ALGILAYICI SİSTEM
    • Hızlı asansörler aşırı hız izleyici ve hız sınırlayıcı sistem ile donatılmalıdır. (Mevzuatımızda hızlı asansör tanımı kullanılmasına rağmen hızlı asansörün ne olduğu açıklanmamıştır. Göreceli bir yaklaşım olmakla beraber 1 m/s’nin üzerinde hareket eden asansörlerin hızlı asansör olduğu kabul edilebilir.)
    • Asansör makinesinin ve ilgili diğer tertibatların bulunduğu dairenin kilitli kapıları olmalı, acil durum ve bakım halleri dışında girişler engellenmelidir.
    • Asansör kabininin hareket ettiği asansör kuyusuna, acil durum ve bakım halleri dışında, ulaşılamamalıdır. Bir kişi bu boşluğa girmeden önce asansörün normal kullanımı imkânsız hale getirilmelidir. Asansörün elektriğinin kesilmesi şalter kilitleri ile sağlanabilir.
    8.jpg
    ŞALTER KİLİDİ
    • Asansör kabini uç pozisyondayken ezilme riskini önleyecek şekilde tasarlanmalıdır. Kabin üzerine yeterli dayanıma sahip korkuluk ile bu ezilme riski önlenebilir.
    9-1.png
    ASANSÖR ÜST KORKULUK
    • Asansör kuyu boşluğu boyunca tadilat ve tamirat çalışmaları çalışan sayısı kadar dikey yaşam hattı oluşturularak tam vücut emniyet kemeri ile yapılmalıdır.
    10-1.png
    DİKEY YAŞAM HATTI
    • Kabinin katlardan giriş ve çıkışları, tasarlanmış kullanım şartları için yeterli mekanik dayanıma sahip asansör kapıları ile donatılmış olmalıdır. Asansöre katlardan giriş ve çıkış yeterli mekanik dayanıma sahip tam boy kapılar ile yapılmalıdır.
    11-1.jpg
    UYGUNSUZ ASANSÖR KAPISI

    11-2.jpg
    UYGUNSUZ ASANSÖR KAPISI
    • Acil durumlarda kat kilidinin açılabileceği bir kilit açma tertibatı bulunmalıdır.
    12.jpg
    ASANSÖR KAPI KİLİDİ AÇMA TERTİBATI
    • Asansör kabinleri, havalandırma açıklıkları haricinde sabit tavan ve taban dahil olmak üzere tam boy duvarlarla tamamen kapalı olmalıdır.
    13-1.jpg
    TAM BOY OLMAYAN KABİN DUVARI

    13-2.jpg
    DUVAR İLE KAPATILMAMIŞ ASANSÖR KUYUSU
    • Bütün durak kapıları kapalı ve kilitli olmadığı takdirde kabin harekete başlamamalıdır.
    • Kabin hareket halindeyken durak kapılarının açılmasını önlemelidir.
    • Asansörlerde asansör kabinin (elektrik kesintisi veya aksamın arızalanması hallerinde) serbest düşmesini önleyecek paraşüt fren sistemi olmalıdır. Paraşüt fren sistemleri ani etkili ve kaymalı tip olmak üzere iki çeşittir. 1 m/s den hızlı asansörlerde kaymalı tip kullanılmalıdır.
    • Asansörler karşı ağırlığın etkisiyle veya tahrik ünitesinin içindeki bir arıza nedeniyle kumanda edilemeyen yukarı doğru hareketi engelleyecek bir tertibata sahip olmalıdır.
    • “Durak kapıları” ve “kabin kapıları” veya her iki kapı beraberce, motorla çalıştırılıyorsa, ezilme riski sensörlerle önceden tespit edilerek önlenmelidir. Bu sensörler kapıların kapanmasına 50 mm kalana kadar aktif halde bulunmalıdır.
    18.png
    TAM BOY KAPI SENSÖRÜ
    1. Asansörler, kabinin içinde kalmış olan kişilerin kurtarılması ve tahliyesine imkân sağlayacak şekilde olmalıdır.
    1. Asansörün çalışma prensibine uygun kurtarma ve tahliye eğitimi almış yeterli sayıda çalışan bulunmalıdır.
    1. Kabin dışarısı ile kalıcı irtibatı sağlayan çift-yollu haberleşme tertibatı ve sesli alarm ile donatılmalıdır.
    21-2.jpg
    ASANSÖR HABERLEŞME TERTİBATI

    21-1.jpg
    ASANSÖR HABERLEŞME TERTİBATI
    • Kabinin kullanım halinde veya bir kapısı açıldığında yeterli şekilde aydınlatılmalıdır; bir acil durum aydınlatması da ayrıca olmalıdır. (TS EN 12464-1 standardına göre ziyaretçi asansörleri min 100 lüx, servis asansörleri (personel kullanımında olan asansörler) min 200 lüx aydınlatma şiddetinde olmalıdır.)
    imag0088.jpg
    ASANSÖR AYDINLATMASI
    • Asansör kabinine taşınabilecek azami yolcu sayısı ile beyan yükünün kilogram değerini açıkça gösterir bir plaka asılmalıdır.
    • Asansörle birlikte Montaj, Bağlantı, Ayar ve Bakımın etkin ve tehlikesiz olarak yapılmasını mümkün kılan Türkçe yazılmış bir el kitabı bulunmalıdır.
    Asansör Periyodik Kontrolü
    Asansörlerin kullanımına başlandıktan sonra düzgün ve uzun ömürlü çalışabilmesi için gerekli bakımlarının düzenli olarak yapılması gerekmektedir. Bu bağlanmada asansör üreticilerinin hizmet verdikleri her coğrafi bölgede yetkili servis ağının bulunması gerektiği ve yetkili servis hizmetinde çalışacakların nitelikleri yönetmelikle (Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği) belirlenmiştir.

    Asansörlerin periyodik kontrolü İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları yönetmeliğine göre asansörün beyan yükünün 1.25 katı ile test edilmek suretiyle yılda 1 defa Makine ve Elektrik mühendisleri veya teknikerleri tarafından müşterek yapılmakta ve periyodik kontrol raporu düzenlenmektedir. Bunun yanında da 18.11.2008 tarihli Asansör Bakım Ve İşletme Yönetmeliği’ne göre ilgili idareler bünyesindeki makine ve elektrik mühendisleri vasıtasıyla yıllık kontrol raporu düzenlemektedir. 24.06.2015 tarih ve 29396 resmi gazete sayısı ile yayımlanan Asansör İşletme, Bakım Ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği ile mevzuat değişikliği yapılmış asansör periyodik kontrolün yapılma usulü daha sistemli hale getirmiş ve ilgili idarelerin sorumluluğuna verilmiştir.

    İlgili yönetmelik kapsamında ilgili idareler (belediyeler, belediye olmayan yerlerde il özel idareleri) A Tipi Akredite kuruluşlar ile protokol yapacak ve periyodik kontroller bu kuruluşlar tarafından yapılacaktır. Bu protokoller ilgili idareler tarafından duyurulacaktır.(örnek Request Rejected)

    Periyodik kontrol yapıldıktan sonra asansörlere yeşil (uygun), mavi, sarı ve kırmızı (kullanılmaz) olacak şekilde etiketleme yapılacaktır.

    b.jpg
    KIRMIZI ASANSÖR ETİKETİ (KULLANIMI UYGUN OLMAYAN ASANSÖR)

    Periyodik kontrolün uygun bir şekilde yapılabilmesi ve yeşil etiketi alabilmesi için asansörün kimlik numarası, ilgili idareden tescili ve imalatçısı ile bakım sözleşmesinin bulunması gerekmektedir.

    • Asansörün kimlik numarası: A tipi akredite kuruluşlar tarafından yapılacak ilk kontrolde asansöre İçişleri Bakanlığı Ulusal Adres Veri Tabanına kaydetmek üzere kimlik numarası verecektir.
    • Asansör Tescili: Yeni asansörün tescili ilgili idare tarafından yapılmaktadır. Asansör tescilinin yapılması için; Sanayi sicil belgesi, Onaylanmış kuruluş tarafından düzenlenen uygunluk belgesi veya raporu, AT uygunluk beyanı, Garanti belgesi,TSE hizmet yeterlilik belgesi, Başvuru sahibi asansör monte eden tarafından asansör yaptırıcısına kesilen montaj ve proje bedeli dahil fatura,İlk periyodik kontrol raporu gerekmektedir.
    Mevcut asansörlerin A tipi kuruluş tarafından tespiti yapılarak uygun periyodik kontrol raporuna göre ilgili idarelerce tescili yapılacaktır.

    • Yetkili servis sözleşmesi (Bakım Sözleşmesi): Bina sorumlusu ile asansörü monte eden veya onun yetkili servisi arasında bakım sözleşmesi yapılmalıdır.
    Kullanımı Uygun Olmayan Asansörler Can ve Mal Kaybına Neden Olabilir
    f.jpg
    UYGUNSUZ ASANSÖR

    hqdefault.jpg
    ASANSÖRDE KALMA

    183631_3.jpg
    ASANSÖR BOŞLUĞUNA DÜŞME

    Kaynakça
    1. ASANSÖR YÖNETMELİĞİ (Resmi Gazete Tarihi: 31.01.2007 Resmi Gazete Sayısı: 26420)
    2. Asansör İşletme, Bakım Ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği (Resmi Gazete Tarihi: 24.06.2015 Resmi Gazete Sayısı: 29396)
    3. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmi Gazete Tarihi: 25.04.2013 Resmi Gazete Sayısı: 28628)
    4. Avrupa Asansör Cemiyeti Güvenlik Tavsiyeleri
    5. Asansör Kazaları Ve Güvenlik Önlemleri Doç. Dr. Mahir DURSUN (Makale Asansör Kazaları ve Güvenlik Önlemleri)
    6. Mustafa TUTSAK, Asansör ve Yürüyen Merdivenlerde İsçi Sağlığı ve Güvenliği, EMO Yayınları
    7. Makale – Mustafa TUTSAK – Asansör Sayısı Ne Kadar? (Makale Asansör Sayısı Ne Kadar?)
    8. Makine Daireli Asansör | Asansör İmalatı, Asansör Malzemeleri, Asansör Montaj, CEO Asansör
    9. Az Aydınlık Düzeyleri Tablosu (www.emo.org.tr/ekler/2cf8d98dca2b9de_ek.xls?tipi=34)
    10. Evren Asansör
    11. http://www.bbu.com.tr/urun/tr/elekt...master-lock-s2392-minyatür-şalter-kilidi.html
    12. Yine asansör,yine kaza!

    Kaynak: ASANSÖRLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBiRLERİ
     
    Orhan YILMAZ ve Fatih Özcan bunu beğendi.
  2. noname

    noname isgTR Üyesi

    Mesajlar:
    26