Basınçlı gaz tüpleri

Konu, 'Basınçlı Kaplarda Emniyet' kısmında Fatih Özcan tarafından paylaşıldı.

  1. Fatih Özcan

    Fatih Özcan Site Kurucusu Site Kurucusu

    Mesajlar:
    1.105
    Sanayide kullanılan basınçlı gaz tüplerinin belirli gruplara ayrılarak depolanması emniyetin sağlanması açısından gereklidir. Örneğin farklı gruplara ait olan OKSİJEN ve ASETİLEN tüplerinin yanyana depolanmama nedeni; yangın gibi istenilmeyen durumlarla karşılaşıldığında birlikte yaratacakları tehlikenin büyüklüğündendir.

    Günümüzde üçyüzden fazla saf gaz ve gaz karışımının kullanıldığı düşünülürse, hepsinin karakteristik özelliklerinin herkes tarafından bilinemeyeceği açıktır. Bu nedenle, istenmeyen durumlarda olabilecek tehlikeleri azaltacak çok basit bir yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemde, ürünleri özellklerine göre gruplara ayırarak depolamak esas alınmaktadır.

    Kazalar herhangi bir zamanda meydana gelebilir. Bu yüzden tüpler, geri verilene kadar sürekli olarak gruplama yöntemi ile depolanmalıdır.

    TANIMLAR

    Yanıcı: Katı, sıvı ve gaz hallerinde havada ( atmosferik şartlarda ) yanabilen maddeler. Hava ile karıştırılan yanıcı bir gaz ateşlendiğinde patlama meydana gelebilir.

    Korozif: Katı maddeler ile reaksiyona girerek bu maddelerin yüzeyinde oksit veya tuz oluşmasına neden olan maddeler. Cilde veya göze bulaştığında kalıcı tahribat yapabilir.

    Toksik: Hangi fiziksel özelliğe sahip olursa olsun cilde bulaşma, yutma veya solunum yoluyla canlıların bünyesi üzerinde zehirleyici etki yapan maddeler.

    Kendiliğinden tutuşan ( Pirofirik ): Kendi kendine tutuşma özelliğine sahip maddeler
    Yakıcı ( Oksitleyici ): Yanmayı şiddetle hızlandırıcı maddeler

    aa.png

    TÜP GRUPLARINA GÖRE DEPOLAMA

    Birlikte depolanabilen ve depolanamayan gruplar :
    • GRUP 1 ve GRUP 4 birlikte depolanabilir
    • GRUP 2 ve GRUP 3 birlikte depolanabilir
    • GRUP 5 hiçbir grupla birlikte depolanamaz
    • GRUP 6 hiçbir grupla birlikte depolanamaz
    • GRUP 1 ve GRUP 2 birlikte depolanamaz
    • GRUP 3 ve GRUP 4 birlikte depolanamaz
    • GRUP 2 ve GRUP 4 birlikte depolanamaz
    • BOŞ tüplerle DOLU tüpler her zaman birbirinden ayrı depolanmalıdır.
    BASINÇLI GAZ TÜPLERİNİN DEPOLANMASINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR
    • Grup 1 ve 4'e dahil tüpler iyi havalandırılan alanlarda depolanmalıdırlar. Hava giriş ve çıkışını alttan ve üstten olacak şekilde, doğal veya mekanik yoldan sağlamak gereklidir.
    • Grup 2 ve 3'e dahil tüplerin depolandığı alanlarda elektrik tesisatı, cihazlar vb. onaylı ex-proof ( ateşe dayanıklı ) malzemeden oluşmalı ve iyi havalandırma şartları sağlanmış olmalıdır. Ya da açık hava şartlarında - ısı yayan kaynaklardan ve direkt güneş ışığından korunmuş şekilde - üzeri kapatılmış alanda depolanmalıdır.
    • Bütün tüpler, iç basıncın artmasına neden olacak ısı yayan kaynaklardan uzak alanda depolanmalıdır. Tüpler yaklaşık 55 °C üzerinde sıcaklığa maruz kalmamalıdırlar.
    • Tüpler direkt güneş ışığı altında depolanmamalıdır. Güneşte bırakılan tüplerin iç sıcaklığı istenmeyen değerlere yükselebilir ve ayrıca tüpün üzerindeki etiketlerin ve işaretlerin solmasına neden olabilir.
    • Grup 5 ve 6 daki tüpler mutlaka açık havada , çevresinde fazla dolaşılmayan özel alanlarda depolanmalıdır. Yerleşim yerlerinden, ısı yayan kaynaklardan ve yanıcı maddelerden uzak alanlarda, direkt güneş ışığından korunmuş vaziyette depolanmalıdır.
    • Tüplerin depolandığı alanın zemini toprak olmamalı, eğim, çukur, çatlak vb. bulunmamalıdır.
    • Tüp depo alanının içinde veya çevresinde yanıcı maddeler istiflenmemeli , depolanmamalıdır.
    • Tüplere ulaşma kolaylığı sağlamak açısından, depo alanında yürüyüş yolları için yer bırakılmalıdır.
    • Açık alanda depolanan tüplerin, alan dışına devrilmelerini önlemek için etrafı emniyet çiti ile çevrilmelidir.
    • Depo alanı içindeki tüpleri gruplara ayırdıktan sonra her grubun özelliği tabelalar asılarak belirlenmelidir.
    • Gerekli yerlere uyarı işaretleri ve posterler asılarak kullanıcılara bilgi verilmelidir.
    • Tüp depo alanında çalışan kişiler mutlaka çelik burunlu emniyet ayakkabısı ve iş eldiveni giymelidirler.
    • Tüp depo alanında an az 2 adet 12 kg'lık kuru kimyevi tozlu yangın söndürücü bulundurulmalıdır.
    • Yangın durumunda, tüp soğutma işleminde kullanmak amacıyla ve tüp depo alanına ulaşabilecek mesafede hidrant veya basınçlı bol su kaynağı bulunmalıdır.
    TÜP DEPO ALANLARI YERLEŞİM TÜRLERİ

    Gruplar arasına Emniyet Mesafesi koyarak depolama

    Yanyana depolanamayan gruba ait tüplerin arasına asal gaz yerleştirerek emniyet mesafesini bu şekilde sağlamak gerekir.
    Grupların yanmaz duvarlarla, dolu ve boş tüplerin çözülebilen zincir yardımıyla ayrılması ve emniyet mesafesi yerine araya yanmaz duvar konularak dolu ve boş tüplerin ayrı depolanması gerekir. Aşağıda belirtilmiş olan hususlar, basınçlı veya sıvılaştırılmış gaz tüplerinin emniyetli bir şekilde kullanılmaları ve depolanmaları için geçerlidir. Ancak tüplerin içindeki gazların koroziflik, zehirleyicilik, yanıcılık, parlayıcılık veya radyoaktiflik gibi özelliklere sahip olmaları durumunda ilave tedbirler de gereklidir.

    GENEL
    • Basınçlı gaz tüplerini sadece bu konuda tecrübeli ve eğitimli kişiler kullanmalıdır.
    • Tüplerin depolanması ile ilgili tüm kurallar ve resmi mevzuat uygulanmalıdır.
    • Dolumu yapan firma tarafından tüp üzerine konulan ve içindeki gazı tanıtan etiketler kesinlikle kopartılmamalıdır.
    • Kullanımdan önce tüpün içinde hangi gazın bulunduğundan emin olunmalıdır.
    • Tüpün içindeki gazın özellikleri ve tehlikeleri mutlaka bilinmelidir.
    • Tüpleri kullanıma almadan önce acil bir durumda ne yapılacağı önceden planlanmalıdır.
    • Gazın kullanımı ile ilgili herhangi bir tereddüt durumunda mutlaka gazı veren firmaya başvurulmalıdır.
    • Tüpler, valfler ve diğer gaz ekipmanlarının kontrol ve testleri sistemli olarak zamanında yapılmalıdır.
    KULLANIM
    • Sağlam iş eldiveni kullanılmalıdır.
    • Tüp imalatçısı tarafından aksi belirtilmediği sürece tüpler valf veya kapaklarından tutulup kaldırılmamalıdır.
    • Kısa mesafeler içinde olsa dahi tüpler mutlaka tüp arabası veya uygun bir tertibat ile nakledilmelidirler.
    • Tüpler kullanım yerinde dik olarak ve sağlam bir şekilde sabitlendikten sonra kapakları çıkartılmalıdır.
    • Gazı kullanırken gözlük veya yüz siperi kullanılmalıdır. Gazın özelliklerine ve basıncına göre normal iş gözlüğü, yüz siperliği veya yüzü komple örten maske kullanılmalıdır.
    • Özellikle zehirleyici gazlar ile çalışılan yerlerin yakınında mutlaka bir solunum cihazı bulunmalıdır.
    • Gaz kaçak kontrolleri sabunlu su kullanarak yapılmalıdır.
    • İlk yardım, yangın söndürme, soğutma veya acil yıkama için yeterli miktarda su bulundurulmalıdır.
    • Gaz, tüp basıncından daha düşük basınçlarda kullanılacak ise (ki genellikle bu durum söz konusudur) tüpe mutlaka uygun bir regülatör bağlanmalıdır.
    • Tüpü kullanım sistemine bağlamadan önce sistemden herhangi bir nedenle tüpe geri akışı engelleyecek tedbirler alınmalıdır (çek valf, alev tutucu vs.)
    • Tüpü bağlamadan önce bütün gaz sisteminin özellikle çalışma basıncı ve malzeme uygunluğu başta olmak üzere her bakımdan kullanılacak gaz ile uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir.
    • Likit haldeki gazların kullanım sistemi içinde kapalı kalmasının, likitin genleşmesinden dolayı sistemin patlamasına neden olacağı unutulmamalıdır.
    • Elektrik sisteminin kullanılan gazların özellikleri ile uyumlu olması gereklidir (Alev sızdırmazlık vs.)
    • Tüp basıncını yükseltmek için direkt alev veya elektrikli ısıtma kesinlikle kullanılmaz. Tüpler 55ºC nin üzerinde sıcaklıklara maruz bırakılmamalıdırlar.
    • Tüplerden alınan gazlar tüplere tekrar doldurulmaz.
    • Bir tüpten diğerine kesinlikle gaz aktarması yapılmamalıdır.
    • Likit gaz ihtiva eden tüpler, likit çekişini hızlandırmak için kesinlikle basınçlandırılmamalıdır. Hızlı likit çekişi ihtiyacı doğduğu zaman gazı veren firma ile temasa geçilmelidir.
    • Tüpler kesinlikle tekerlek olarak, destek amacı ile veya içindeki gazı kullanmaktan başka bir amaç için kullanılmamalıdır.
    • Oksijen veya yanmayı destekleyen başka gaz tüplerinin valflerine kesinlikle yağ, gres veya başka yanıcı madde değmemelidir.
    • Tüp valflerinin çıkış ağızları üzerinde başta yağ ve su olmak üzere hiçbir kirlilik bulunmamalı, ağızlar devamlı temiz tutulmalıdır.
    • Tüpler mekanik şoklara ve darbelere maruz bırakılmamalıdır.
    • Tüp valfleri veya emniyet tertibatları üzerinde kesinlikle tamir yapılmamalıdır. Hasar durumunda derhal gazı veren firmaya haber verilmelidir.
    • Tüp kullanım yerine bağlanmış olsa dahi gaz kullanılmadığı zamanlarda valfi kapatılmalıdır.
    • Tüp boşalıp kullanım yerinde söküldükten sonra valf ve tüp kapakları derhal takılmalıdır.
    DEPOLAMA
    • Tüpler sadece bu amaç için yapılmış, çok iyi havalandırılan ve tercihen üzeri açık mahallerde depolanmalıdır.
    • Tüplerin depolandığı mahallerde ateş, ark veya herhangi bir ısı kaynağı kesinlikle bulunmamalıdır.
    • Tüp depo mahalleri temiz ve düzenli tutulmalı, yetkisiz kişilerin buralara girmelerine engel olunmalıdır. Buralarda tüp depolandığını belirten işaretler görünür şekilde asılmalıdır.
    • Tüp depo mahalleri içinde veya yakınında çıplak ateş yaratılmasına ve sigara içilmesine engel olunmalıdır.
    • Depolanan tüpler devrilmeyecek veya yuvarlanmayacak şekilde emniyete alınmalıdır. Tüpler her zaman dikey olarak tutulmalı, mümkünse valflere kapak takılmalı, tüp kapakları ise her zaman takılı bulunmalıdır.
    • Açık havada depolanan tüpler paslanmaya ve ağır hava şartlarına karşı (güneş, kar, fırtına vs.) korunmalıdır. Tüpler ayrıca korozyona neden olacak ortam ve şekillerde tutulmamalıdır.
    • Dolu ve boş tüpler ayrı olarak depolanmalı, dolu tüplerin kullanılmasına önce gelenlerden başlanmalıdır.
    • Tüpler, içlerindeki gazın yanıcılık, yakıcılık, zehirlilik vs. özelliklerine göre gruplara ayrılarak depolanmalıdır.
    • Oksijen veya yanmayı destekleyen diğer gazların tüpleri, yanıcı gaz tüplerinden en az 6 m. uzakta veya ateşe dayanıklı bir duvar ile bu tüplerden ayrılmış olarak depolanmalıdır.
    • Mümkün olduğunca az miktarda yanıcı veya zehirleyici gaz tüpü stokta tutulmalıdır.
    • Yanıcı ve parlayıcı gaz tüpleri, diğer yanıcı maddelerden ayrı olarak depolanmalıdır.
    • Depolanan tüplerin genel durumları ve tüplerden kaçak olup olmadığı sık sık ve sistemli olarak kontrol edilmelidir.
    • Yanıcı veya zehirleyici gaz tüplerinin bulunduğu mahallere girerken havadan bu gazlardan bulunup bulunmadığı bu iş için uygun cihazlar kullanılarak tespit edilmelidir.