Fiili Hizmet Süresi Zammı

Konu, 'İş Hukuku ve SGK' kısmında Musa Kamil Ekin tarafından paylaşıldı.

  1. Musa Kamil Ekin

    Musa Kamil Ekin Yönetim Grubu

    Mesajlar:
    1.849
    Fiili Hizmet Süresi Zammı

    Fiili hizmet kavramı; halk arasında daha çok yıpranma payı ve eski tabirle de itibar-i hizmet olarak bilinmektedir. Genel olarak bu kavram çalışanların sigorta prim gün sayısı ve emeklilik yaş hadleri üzerinde etkili olmaktadır. Çalışma hayatında tehlikeli ve çok tehlikeli iş kollarında 4/a(eski SSK) ve 4/c(eski Emekli Sandığı) kapsamındaki çalışan kişilere, o işte çalışmaları ve işyerinden kaynaklanan tehlike ve risklere maruz kalmaları neticesinde işin tehlike sınıfına göre prim ödeme gün sayılarına bu işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için 60-90-180 prim gün sayısı eklenmesi ile bu haktan faydalanmaktadırlar. Sigorta sistemi bu verdiği hak ile işyerlerinde oluşan tehlike ve risklere karşı çalışanlarda meydan gelen fiziksel ve ruhsal yıpranmaları telafi etmeye çalışarak insan hayatının ne kadar önemli olduğunu bir adım daha öne çıkarmıştır.

    İtibar-i hizmet ve fiili hizmet süresi zammı kavramları ; daha önce SSK tabi çalışanlar için 506 sayılı Kanunun itibari hizmet süresine ilişkin ek 5 inci maddesinde ve Emekli sandığına tabi çalışan memurlar için 5434 sayılı Kanunun fiili hizmet süresi zammına ilişkin 32 nci maddesinde geçmekte ve çalışanlara bu hak vermekte idi. Ancak 5510 sayılı Kanunun 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe girmesiyle 506 sayılı Kanundaki itibari hizmet süresi ve 5434 sayılı Kanunundaki fiili hizmet süresi zammına ilişkin hükümler yürürlükten kaldırılmış, 5510 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi ile bundan sonra bu hak “Fiili hizmet süresi zammı” olarak yeniden düzenlenmiştir.

    Fiili hizmet Süresi Zammını(FHSZ) düzenleyen 5510 sayılı Kanun’un 40. Maddesinde bu hakkın tanımı yapılmış, yararlanma şartları ile hangi meslek gruplarının, hangi işlerde ve işyerlerinde çalışanların bu kapsama alındığı açık olarak sayılmıştır. Ayrıca 27.09.2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazete’de Yürürülüğe girmiş olan “Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” ile uygulama esasları belirlenmiştir.

    Bu yazımız daha çok 4/a( eski SSK) çalışanları için oluşturulmuş olup 4/c çalışanlar içinde geçerli olan bazı bilgilere yer verilmiştir.

    Şimdi aşağıda Fiili hizmet Süresi Zammının şartlarını, hangi işleri kapsadığını, hangi sigortalıların bu kapsamda olduğunu, hak edilen prim ödeme gün sayısı oranlarını, avantajlarını, bu hakkın uygulanma şeklini ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirim hususları açıklanmaya çalışılmıştır.

    Fiili Hizmet Süresinden Yararlanma Şartları Nelerdir?

    1-Çalışanların 4/a veya 4/c kapsamında sigortalı sayılanlardan olmalıdırlar.

    2-Çalışanların Uzun vadeli sigortalı kollarına tabi olarak çalışmaları gerekmektedir.

    3-Çalışanların Kanunu 40. Maddesinde belirtilen işlerde/işyerlerde fiilen çalışmaları gerekmektedir.

    4-Çalışmaları sırasında iş ile ilgili tehlike ve risklere maruz kalmaları gerekmektedir.

    Çalışanların fiili hizmet süresi zammında yararlanması için yukarıda sayılan şartlara sağlamalıdırlar.

    Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulanma Şartları

    1-Kanunun öngördüğü şekilde işyeri ve iş koşullarının birlikte gerçekleşmesi sağlanmalıdır.

    2-TSK, Polis mesleği ve MİT’de çalışanların Fiili Hizmet Süresi Zammı uygulamasından yararlanabilmeleri için çalışmanın ilgili kamu idaresinde ve belirtilen kadro ve unvanlarda geçmesi gerekmektedir.

    3- Yasama organı üyeleri ile dışarıdan atanan bakanların da bu görevlerde bulunmaları yeterlidir.

    4- Kontrol, denetim ve idareciliğin gerektirdiği gözlem ve benzeri amaçlarla kısa süreli çalışanlar bu haktan yararlanamamaktadırlar.

    5- İşlerin otomasyonla yapılması ve ileri teknolojilerin kullanılması nedeniyle riskin ve zararlı faktörlerin etkilerinin ortadan kalkmış olması durumunda bu haktan yararlanamamaktadırlar.

    6- Tablonun 1 ila 9 uncu sıralarında belirtilen fabrika ve atölyelerin Fiili Hizmet Süresi Zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için; bu işyerinde seri ve sürekli üretim yapılması ve bir grup işçinin çalışması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

    7- Malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kollarına tabi çalışanlar fiili hizmet süresi zammı uygulamasından yararlandırılmakta ancak bunların dışında kısa vadeli sigorta kollarına tabi çalışanlar ile sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar fiili hizmet süresi zammı uygulamasındanyararlandırılmamaktadır.

    8- Fiili hizmet süresi zammı uygulamasından yararlanan çalışanların ücretsiz izinde geçen süreleri ile bu işlerde fiilen çalışılmayan ücretli izin, sıhhi izin, yıllık izin, eğitim ve kurs süreleri ile resmi tatil günleri fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilmemektedir. Ancak 13. ve 14. Sıralardaki TSK, Emniyet ve MİT çalışanların ücretsiz izin dışındaki süreleri(ücretli izin, sıhhi izin, yıllık izin, eğitim ve kurs süreleri) fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilmektedir.

    9- Kanunun yürürlük tarihi olan 01/10/2008 tarihinden önce fiili hizmet süresi/itibar-i hizmet süresi uygulamasından yararlananlardan bu tarihinden sonra kanunun 40. maddesinin ikinci fıkrasında kapsamda olan işleri ve sigortalıları gösteren tabloda bulunmayanlar artık fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmamaktadır.



    fiili-hizmetten-sayc4b1lan-ic59fler-tablosu.png

    2008 yılından önce fiili hizmet süresi zammına tabi olan İnfaz koruma memurları, PTT dağıtıcıları, havayolları uçucu personeli vb. meslekler bulunmaktayken yapılan değişikliklerle bu kapsamdan çıkarıldılar. Ayrıca bazı mesleklerde ise fiili çalışma sürelerine eklenecek olan prim ödeme gün sayılarında azaltmaya(90 günden 60 güne) gidilmiştir.

    Çalışma hayatındaki risk ve tehlike içeren tüm işlerin/işyerlerinin fiili hizmet süresi zammı kapsamına alınması söz konusu olmamaktadır. Ölçütler belirlenirken içinde bulunulan öncelikle iş sağlığı ve güvenliği olmak üzere teknolojik koşullar, mesleğin içinde bulunduğu özel şartlar, AB mevzuatı gibi farklı etkenler göz önüne alınmaktadır. Zamanla bazı işler, değişen koşullar nedeniyle tehlikeli ve riskli olmaktan çıkabileceği gibi bazı meslekler de tehlike sınıfına dahil edilmektedir.

    Fiili Hizmet Süresi Zammının Avantajları;

    1-Çalışılan her 360 günü için 60-90-180 günleri kadarı prim ödeme gün sayısına eklenmektedir.

    2-Fiili hizmet süresi zammı kapsamında kazanılan sürelerin 3 yılı geçmemek üzere(yeraltı işlerinde çalışanları için herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır) emeklilik yaş haddinden indirilmektedir.

    Fiili Hizmet Süresi Zammı Hakkının Sigorta Süresi/ Prim Gün Sayısı ve Emeklilik Yaş Haddi Açısından Uygulanma Şekli

    Bu hak Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 tarihinde önceki ve sonraki çalışmalara göre farklılık arz ederek kullandırılmaktadır. Bu farklılık daha çok 4/a kapsamındaki çalışanlar için geçerli olmaktadır. Bunun sebebi de ülkemizde bulunan sigorta mevzuatında belli dönemlerde köklü değişikliklerin yapılması, her değişikliğin dönemin öncesini ve sonrasını ayrı ayrı etkilemesinden kaynaklanmaktadır. Aşağıda 4/a (eski SSK’lı) kapsamında çalışanlar için üç farklı dönem için fiili hizmet süresi zammı hakkından nasıl faydalanılacağı açıklanmaya çalışılmıştır.

    Birinci farklılık 01/10/2008 tarihi öncesinde yıpranmalı çalışmalar “itibari hizmet süresi” olarak adlandırılmakta iken, 1/10/2008 tarihinden sonra “fiili hizmet zammı süresi” olarak değiştirilmiştir.

    İkinci farklılık 01/10/2008 tarihinden önce yıpranmalı çalışmalar sigortalılık süresine eklenmekte ve emeklilik yaş hadlerinden düşülmekte iken, 01/10/2008 tarihi sonrasında yıpranmalı çalışmalar prim ödeme gün sayısına eklenmekte ve yine 3 yılı geçmemek üzere(yeraltı işlerinde çalışanları hariç) de emeklilik yaş hadlerinden düşülmektedir.

    Üçüncüsü ise bazı çalışmaların 01/10/2008 tarihinden sonra yıpranmalı olmaktan çıkarılması, yani bu uygulama dışında bırakılmasıdır. 01/10/2008 tarihi öncesinde bu kapsamda çalışanların da yıpranmalı çalışmalarının bu tarihe kadar dikkate alınması gereğidir.

    Bu çerçevede;

    1-) 08/09/1999 tarihi öncesi

    Bu dönemde yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanunun ek 5”inci maddesi kapsamındaki itibari hizmet süreleri, çalışanların sigortalılık sürelerine eklenmekteydi. Ayrıca emeklilik şartları (diğer istisnalar hariç) yaş ve prim ödeme gün sayısı açısından kademeli olarak belirlenmiş ve ilk giriş tarihlerine göre kademeli sisteme geçişte 23/5/2002 tarihi esas alınarak kademelendirmeye gidilmiştir.

    Bu nedenle hizmet akdiyle yıpranmalı çalışanların itibari hizmet süreleri ve dolayısıyla emeklilik şartları tespit edilirken, öncelikle 23/5/2002 tarihine kadar geçen sürede sigortalıların ne kadar itibari hizmet süresini hak ettikleri süre bulunarak, bu süre ilk sigortalılık başlangıcına eklenmekte, daha doğrusu kademeli geçiş açısından bu süre ilk sigortalılık başlangıcından geriye doğru götürülmekte ve daha sonra geriye götürülen tarihe göre emeklilik şartları tespit edilmekte ve daha sonra da yıpranmalı çalışma süresinin toplamının belli bir oranı sigortalılık süresi ve yaş hadlerinden düşülmektedir. İtibar-i hizmet ve fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki çalışma sürelerinin değerlendirilmesi için çalışanların belirli bir prim ödeme şartı bulunmaktaydı. Ancak 506 sayılı Kanunun ek 5”inci maddesinde sayılan itibari hizmet süresi kapsamında yer alıp 5510 sayılı Kanunun 40.maddesindesayılmayan işlerde Kanunun yürürlük tarihinden önce geçen çalışma sürelerinin itibari hizmet süresi olarak değerlendirilmesinde 3600 gün prim ödeme şartı aranmamaktadır.

    Bu dönemde sürelerin hesabında Mülga 506 sayılı Kanunun Ek 6”ncı maddesine göre, sigortalıların Ek 5. maddede sayılan işyerlerinde geçen çalışmalarının her tam yılı için 1/4”ü (90 gün) kadar bir süre itibari hizmet süresi olarak eklenmektedir. İtibar-i hizmet gün sayısı = Çalışılan Gün Sayısı x 0.25 formülünün uygulanması ile hesaplanmaktadır. Formüldeki çalışılan gün sayısı, 506 sayılı Kanunun Ek 5”inci maddesinde sayılan işyerlerinde fiilen geçen çalışma süreleri güne çevrilmek suretiyle hesaplanmakta ve İtibar-i hizmet kapsamındaki sürenin güne çevrilmesinde bir yıl 360 gün, bir ay 30 gün kabul edilmektedir.
    Örnek: Sigortalının ilk işe giriş tarihine göre aylığa hak kazanma koşulları 25 yıl 53 yaş ve 5600 gün olarak belirlenmiştir. Sigortalının tahsis talep tarihi itibariyle 23 yıllık sigortalılık süresi mevcut olup, 506 sayılı Kanunun ek 5. maddesi kapsamında 3 yıl itibari hizmet süresi bulunmaktadır.

    İtibari hizmet süreleri sigortalılık süresine ilave edildiğinden sigortalının 23 yılı bulunmasına rağmen 3 yıl itibari hizmet süresinin bulunması nedeniyle sanki 26 yılı varmış gibi aylık bağlanır.

    Sigortalılık süresi 23 yıl + 3 yıl = 26 yıl
    Önemli iki hususa değinilmesinde yarar görülmektedir. Bundan ilki, 1/10/2008 tarihi itibarıyla hizmet akdiyle çalışanlar için de fiili hizmet zammı süresine dönüştürülen yıpranmalı çalışmalarının emeklilik açısından uygulanma şekli değiştiğinden, eğer yukarıda örneği verilen kişinin yıpranmalı çalışmalarının 1/10/2008 sonrasına da denk gelmesi durumunda, 1/10/2008 tarihi sonrası yıpranmalı çalışmalar için sigortalılık süresine değil, prim ödeme gün sayısına ekleme yapılacaktır. Yani bu kişi için iki ayrı dönem için iki ayrı hesaplama yapılacaktır. İkincisi de, eğer kişinin yıpranmalı çalışmalarının 1/10/2008 sonrası için 5510 sayılı Kanunun 40. maddesinde yer almamış olması durumudur. Bu durumda da kişinin yıpranmalı çalışmaları sadece 1/10/2008 tarihe kadar dikkate alınacaktır.

    2-) 8/9/1999-30/4/2008 dönemi

    Bilindiği üzere, hizmet akdiyle çalışanlar için bu dönemde emeklilik şartları değiştirilmiş ve 8/9/1999 tarihinden sonra ilk defa işe girenler için “kadın 58, erkek 60 ve 7000 prim ödeme gün sayısı” ve “25 yıl sigortalılık süresi, kadın 58, erkek 60 ve 4500 prim ödeme gün sayısı” olmak üzere iki alternatifli emeklilik şartları getirilmiştir.

    Bu dönemde de işe girenler için de fiili hizmet süresi zammı (o dönem için itibar-i hizmet süresi) uygulamasında herhangi bir değişiklik olmamış, yine itibar-i hizmet süresinin sigortalılık süresine eklenmesi ve eklenen bu sürelerin de en fazla 5 yıl olmak üzere emeklilik yaş haddinden düşülmesi söz konusudur. Bu sürelerin hesabı yukarıda 1. Maddede açıklandığı gibi İtibar-i hizmet gün sayısı = Çalışılan Gün Sayısı x 0.25 formülünün uygulanması ile hesaplanmaktadır.

    Bu dönemde işe giren ve yıpranmalı çalışmaları bulunanlar için önemli bir nokta, emeklilik şartlarından, “kadın 58, erkek 60 yaş ve 7000 prim ödeme gün sayısı” alternatifinde sigortalılık süresi olmadığından bu şartlarla emekli olacaklar için yıpranmalı çalışmalar söz konusu ise sadece yıpranmalı çalışma süresinin emeklilik yaş hadlerinden indirilecek olmasıdır.

    Bu bölümde de yine, yıpranmalı çalışmanın 1/10/2008 sonrasında da devam etmesi durumunda, bu dönemde yıpranma uygulama şartlarının farklı olması ve yıpranmalı işin 5510 sayılı Kanunun 40. madde kapsamında olup olmadığına dikkat edilmesi gerekmektedir.

    3-) 1/10/2008 tarihi sonrası

    5510 sayılı Kanun malüllük, yaşlılık ve ölüm aylıklarına hak kazanmada belli bir prim ödeme gün sayısını koşul olarak aramaktadır. Prim ödeme gün sayısı; malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak geçen sürelere ait gün sayısını ifade etmektedir.

    Sigortalıların prim ödeme gün sayılarını; zorunlu, isteğe bağlı sigorta ,borçlanma, ihya edilen, birleştirilen, devir sandıklarına tabi geçen hizmetlere ait gün sayıları ile fiili hizmet süresi zammı ve oluşturmaktadır.
    Bu dönemde de emeklilik şartları yeniden düzenlenmiştir. Bu dönemde normal emeklilik şartları olarak, “Kadın 58, erkek 60 (2036 yılına kadar emekli olacaklar için, zira bu tarihten sonra her 2 yılda bir emeklilik yaşı 2048 yılına kadar birer yaş artacak ve 2048 yılından sonra hem kadın ve hem erkek için 65 yaşta sabitlenecektir) ve 7200 prim ödeme gün sayısı” ve “Kadın 61 erkek 63 yaş (2036 yılına kadar emekli olacaklar için, zira bu tarihten sonra her 2 yılda bir emeklilik yaşı 2048 yılına kadar birer yaş artacak ve 2048 yılından sonra hem kadın ve hem erkek için 65 yaşta fisklenecektir) ve 5400 prim ödeme gün sayısı” olarak yine alternatifli belirlenmiştir.

    Diğer yandan asıl önemli olan 1/10/2008 tarihi itibarıyla yıpranmalı çalışmaların uygulanma şartlarının da değişmiş olmasıdır. Zira, bu dönemde yıpranmalı çalışmaların emeklilik şartları açısından, prim ödeme gün sayısına 5 yılı geçmemek üzere eklenmesi ve yıpranma sürelerinin de emeklilik yaş haddinden en fazla 3 yılı geçmemek üzere yarısından(yeraltı işlerinde çalışanları hariç) indirim yapılması öngörülmüştür. Yer altında çalışanlar için hem prim ödeme gün sayısına ekleme hem de yaş haddi açısından herhangi bir sınırlama öngörülmemiştir.

    1/10/2008 tarihi sonrası dönemdeki Fiili hizmet süresi zammı hesabında,

    Çalışanların Kanunun 40. maddesinin ikinci fıkrasında kapsamda olan işleri ve sigortalıları gösteren tabloda geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için;

    • 60 gün eklenecekse (fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalışılan gün sayısı x 0,17),
    • 90 gün eklenecekse (fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalışılan gün sayısı x 0,25),

    • 180 gün eklenecekse (fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalışılan gün sayısı x 0,50),
    formülü uygulanarak hesaplanmaktadır.
    Örnek:
    Döküm fabrikasının Maden eritme ve dökme işlerinde çalışanlar. (söz konusu işyerinde her 360 gün için eklenecek fiili hizmet süresi zammı 60 gündür) çalışan bir sigortalının fiili hizmet süresi zammı kapsamında 3500 prim gün sayısı bulunmaktadır. Bu sigortalının;
    Fiili hizmet süresi zammı kapsamında eklenecek gün sayısı: 3500 x 0,17 = 595”dir. Toplam prim ödeme gün sayısı 3500+595=4095 prim gün sayısı olmuştur.
    Örnek:
    Asit üretimi yapan bir fabrikanın asit yapılma safhasında (söz konusu işyerinde her 360 gün için eklenecek fiili hizmet süresi zammı 90 gündür) çalışan bir sigortalının fiili hizmet süresi zammı kapsamında 1950 prim gün sayısı bulunmaktadır. Bu sigortalının;

    Fiili hizmet süresi zammı kapsamında eklenecek gün sayısı: 1950 x 0,25 = 487”dir. Toplam prim ödeme gün sayısı 1950+487=2437 prim gün sayısı olmuştur.
    Örnek:
    Yer altında tünel yapımı işinde (söz konusu işyerinde her 360 gün için eklenecek fiili hizmet süresi zammı 180 gündür) çalışan bir sigortalının fiili hizmet süresi zammı kapsamında 2100 prim gün sayısı bulunmaktadır. Bu sigortalının;

    Fiili hizmet süresi zammı kapsamında eklenecek gün sayısı: 2100 x 0,50 = 1050”dir. Toplam prim ödeme gün sayısı 2100+1050=3150 prim gün sayısı olmuştur.
    1/10/2008 tarihi sonrası dönemdeki Fiili hizmet süresi zammına dayalı Prim Gün Sayısının Eklenmesi hesabında ,
    Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları uygulamasında, hesaplanan fiili hizmet süresi zammı, sigortalının;

    a) Kanunun 40. maddesinin ikinci fıkrasında kapsamda olan işleri ve sigortalıları gösteren tabloda 1. ila 9., 11., 12. ve 15. sıradaki çalışmalar 5 yılı, geçmemek üzere prim ödeme gün sayısına eklenmektedir.

    b) Kanunun 40. maddesinin ikinci fıkrasında kapsamda olan işleri ve sigortalıları gösteren tabloda 13. (TSK çalışanları) ve 14.(Emniyet ve MİT çalışanları) sırasındaki çalışmalar göre 8 yılı, geçmemek üzere prim ödeme gün sayısına eklenmektedir.

    Tablonun 10. sırasında yer alan yeraltı işlerinde prim ödeme gün sayısına yapılacak ilavede gün sınırlaması bulunmamaktadır.
    Örnek:

    Bir erkek kişinin tamamı yıpranmalı (360 güne karşılık 90 gün prim) olmak üzere (yeraltı işleri haricinde) 10800 gün çalıştığını düşünelim. Aslında bu kişinin 10800 güne göre prim ödeme gün sayısına ilave edilecek süre 10800×0.25=2520 gün (7 yıl) olmakla birlikte, bu konuda 5 yıllık sınırlama olduğundan bu sürenin sadece 1800 günü prim ödeme gün sayısına eklenecek ve yaş konusunda da 3 yıl sınırlaması olduğundan 3,5 yaş yerine sadece 3 yıl yaş haddinden düşürülecektir. Dolayısıyla bu kişi 10800+2520=13320 prim ödeme gün sayısıyla 60 yaş yerine 57 yaşında emekli olacaktır.

    1/10/2008 tarihi sonrası dönemdeki Fiili hizmet süresi zammına dayalı Emeklilik Yaş Hadlerinden indirilebilme hesabında ,

    Kanunun 40. maddesinin ikinci fıkrasında kapsamda olan işleri ve sigortalıları gösteren tabloda

    1) 10. sırasındaki yeraltı işyerlerinin; maden ocakları (elementer cıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işlerinde çalışanların en az 1800 gün çalışmış olmaları gerekmekte ve hiçbir sınırlama olmaksızın fiili hizmet süresi zammının tamamı emeklilik yaş hadlerinden indirilmektedir.

    2) Diğer sıradaki işyerlerinin işlerinde çalışan sigortalıların ise en az 3600 gün çalışmış olmaları gerekmekte ve 3 yılı geçmemek üzere fiili hizmet süresinin yarısı, emeklilik yaş hadlerinden indirilecektir.

    3) (18) inci sırasındaki yasama organı üyeleri ile dışardan atanan bakanlar için herhangi bir çalışılmış gün sayısı sınırlaması bulunmamakta ve 3 yılıgeçmemek üzere fiili hizmet süresi zammının tamamı emeklilik yaş hadlerinden indirilmektedir.

    Fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işyeri ve işlerin tespiti

    1-Sosyal Güvenlik Kurumu, işyerlerinin Kanunun 40 ıncı maddesinde öngörülen fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadığının tespiti amacı ile işverenlerden uygun görülen bilgi ve belgeleri isteyerek gerekli incelemeyi yapabilmektedir.

    2-Sigortalılarla/Çalışanlarla işyerlerinin fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadıkları hususunda ortaya çıkan uyuşmazlıklar, Bakanlık İş Müfettişleri veya İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce görevlendirilen kişilerce ilgili işyerinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen rapor esas alınarak çözümlenmektedir.
    Fiili Hizmet Süresi Zammı Kapsamındaki Çalışmalarının SGK Kurumuna Bildirilmesi

    1- 4/a (eski SSK) kapsamındaki sigortalıların fiili hizmet süresi zammı kapsamında geçen çalışmaları (29), (30), (31), (32), (33), (34), (35), (36) ve (37) nolu aylık prim ve hizmet belgesi türleri ile Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmaktadır.

    2- Çalışmalarının bir kısmı fiili hizmet süresi zammı kapsamında, bir kısmı kapsam dışında olan sigortalılar için iki ayrı aylık prim ve hizmet belgesi düzenlenmesi gerekmektedir.

    3- Günlük çalışma süresinin bir bölümünde fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işlerde çalışan sigortalılar, ay içinde bu nitelikteki işlerde geçen çalışma saatleri toplamının günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunacak gün üzerinden bildirilebilmektedir.

    Geriye Dönük Fiili Hizmet Süresi Zammından Yararlandırılanlar

    6385 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 48 inci ile geriye dönük olarak prim farkının sigortalılarca ödenmesine imkan sağlanmıştır.

    Basın ve gazetecilik mesleğinde ve Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda haber hizmetlerinde çalışanlar, yasama organı üyeleri ile dışarıdan atanan bakanların, 2008 yılı Ekim ayı başından 2013 Şubat ayı başına kadar geçen sürelerine ait hesaplanacak prim/kesenek ve kurum karşılığı farklarını kendilerince ödenmesi halinde bu sürelerinin de fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilmesine imkan sağlanmıştır.

    Özet olarak Fiili Hizmet Süresi Zammı; çalışma hayatındaki tehlike ve risklere maruz kalarak yıpranan çalışanların sigorta ve emeklilik açısından büyük bir kolaylık sağlamak maksadıyla oluşturulmuştur. Çalışanları fiziki, ruhsal ve sağlık açısından etkilenmesine yol açan bu çalışmalar karşısında verilen bu hak çalışanların en büyük hakkıdır. Gelişen ve değişen teknoloji çalışma hayatını dinamik olarak etkilemekte ve bu çerçevede tehlike ve risklerde sürekli değişkenlikler söz konusu olmaktadır. Sigorta prim gün sayısını artırmasını ve emeklilik yaş hadlerinden indirilmesini sağlayan bu sistemin çalışma hayatındaki daha büyük bir kesim için sağlanması gerekmektedir.

    Kaynak: Fiili Hizmet Süresi Zammı Nedir? Süresi, Şartları (Yıprama Payı)
     
    Son düzenleme yönetici tarafından yapıldı: 15 Ekim 2016