Gürültü

Konu, 'Meslek Hastalıkları,Tanı ve Bildirimleri' kısmında Musa Kamil Ekin tarafından paylaşıldı.

  1. Musa Kamil Ekin

    Musa Kamil Ekin Yönetim Grubu

    Mesajlar:
    1.849
    Gürültü
    Yazar Dr. Müslüm Güney / 10 Temmuz 2015 saat 16:22

    Gürültüye maruz kalan çalışanlarda ne tür sağlık sorunları ortaya çıkabilir?
    Gürültüye maruz kalan çalışanlarda ortaya çıkan sağlık sorunları “işitmeyle ilgili sağlık sorunları” ve “işitmeyle ilgili olmayan sağlık sorunları” olmak üzere ikiye ayrılır.

    Sesleri nasıl duyarız?
    Titreşen bir şey bulunduğu ortamda (havada, diğer gazlarda, katılarda, suda vb.) bir takım değişikliklere neden olur. Bir sarkaç gibi gerçekleşen bu titreşim hareketi sonucunda, sarkacın bir tarafa gitmesi havayı iter, diğer tarafa itmesi ise havayı açar. Bu küçük hava basıncı değişimleri ses dalgaları olarak dış kulağa ulaşır. Dış kulak yolundan ilerleyen bu dalgalar kulak zarına çarparlar. Bu çarpmanın etkisiyle, orta kulakta, kulak zarıyla ilişkili ilk kemik olan çekiç kemiğinden başlayarak, örs ve üzengi kemikleri hareket eder. Bu hareketin sonucunda ise iç kulakta değişiklikler olur. İç kulak salyangoza benzer bir organdır ve içinde sıvı ve tüy hücreleri bulunur. Kemikçikler tarafından iç kulağa iletilen hareket sıvıyı hareket ettirir, bu tüy hücrelerini hareket ettirir ve bu hücreler sesle ilgili sinir uyarılarını oluştururlar. Bu uyarılar beynimizin işitme ile ilgili bölgesine gider. Beyin de bu bilgiyi yorumlar. Gürültü iç kulaktaki bu tüy hücrelerini tahrip eder.

    Gürültüye maruz kalmanın yarattığı işitmeyle ilgili sağlık sorunları nelerdir?
    Bunlar akustik travma, tinnitus, geçici işitme kaybı ve kalıcı işitme kaybıdır.

    Akustik travma nedir?
    Silah atışı, patlama gibi çok yüksek ve ani bir gürültünün yol açtığı geçici ya da kalıcı işitme kaybıdır.

    Tinnitus nedir?
    Gürültüye maruz kalmış insanlarda tinnitus (kulakta çınlama ya da uğultu hissi) ortaya çıkabilir. Silah atışı gibi, çok yüksek ses seviyelerine kısa süreli maruziyet de nedeni olsa bile, tinnitusun baskın nedeni yüksek ses seviyelerine uzun süreli maruziyettir. Kısa süreli maruziyetlerde gürültülü ortamdan ayrıldıktan birkaç dakika ya da saat sonra bu şikayetler geçer. Ancak, tekrarlanan bir biçimde yüksek gürültüye maruz kalırsa tinnitus kalıcı olabilir.

    Gürültüye bağlı geçici işitme kaybı nedir?
    Gürültüye maruz kaldıktan hemen sonra ortaya çıkan geçici işitme kaybıdır. Gürültülü ortamdan uzaklaşılınca yavaş yavaş düzelir, dakikalar ya da saatler içinde tamamen normale döner.

    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybı nedir?
    Akustik travma nedeniyle ya da gürültüye aylar ve yıllar boyunca maruz kalma sonucunda ortaya çıkan kalıcı işitme kaybıdır.

    Kişi, gündelik yaşamı içinde, kalıcı işitme kaybını ortaya çıkmadan önce farkedebilir mi?
    Kişi, işitme kaybından kaynaklı sorunları günlük yaşamında farketmeye başlamışsa kalıcı işitme kaybı artık ortaya çıkmış demektir. Bu yüzden, gürültüye maruz kalan çalışanlar, günlük yaşamlarında işitmeyle ilgili bir sorun yaşamadıkları için gürültünün kendilerine zarar vermediklerine inanışındadırlar.

    Kişi işitme kaybını neden günlük yaşamında ortaya çıkmadan önce farkedemez?
    Gürültünün kulak üzerindeki zararlı etkileri genel olarak konuşma frekanslarının dışında kalan frekanslarda (o frekanslara uyan işitme sistemi bölgelerinde) başlar ve konuşma frekanslarına doğru yayılır. Bu yüzden, gürültü, işitme organlarına ve yeteneğine zarar vermeye başlamış olmasına rağmen kişi günlük yaşamında bunu farkedemez.

    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybı gürültüden uzaklaşıldığında düzelir mi?
    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybı gürültüden ister bir kaç gün ya da ay, ister yıllar boyunca uzaklaşılsın, işitme kaybı azalmaz, iyileşmez; işitme duyarlılığı eski haline dönmez.

    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybı gürültüye maruz kalma sürdükçe kötüleşir mi?
    Evet, gürültüye maruz kaldıkça gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybı kötüleşir.

    Yaşlanma gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybına etkide bulunur mu?
    Yaşlanmaya bağlı ortaya çıkan işitme kaybına presbikuzi denir. Kişiler farklı düzeylerde etkilenebilirler. Yaşlanmaya bağlı işitme kaybı gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybına eklenerek kalıcı işitme kaybını şiddetlendirir. Kişi gürültülü işte çalışmayı bıraksa bile, yaşlanmaya bağlı işitme kaybıyla birlikte işitme kaybı kötüleşmeye devam edebilir.

    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybında gürültünün yüksekliği mi, gürültüye ne kadar süre maruz kalındığı mı önemlidir?
    Her ikisi birlikte önemlidir. Gürültü ne kadar yüksekse ya da maruz kalınan süre (aylar, yıllar) ne kadar uzunsa gürültünün etkisi o kadar şiddetlidir.

    Gürültü her kişiyi aynı oranda mı etkiler?
    Kişilerin gürültüye duyarlılıkları farklı farklıdır. Bu yüzden, kalıcı işitme kaybının ortaya çıkma zamanı ve şiddeti kişilerin bu duyarlılıklarına bağlı olarak farklılık gösterecektir.

    Çalışılan ortamda bulunan kimyasallar gürültünün sağlık sonuçlarını etkiler mi?
    Bazı kimyasal maddeler işitme organları ve sinirlerine zehirleyici etkide bulunur. Bu yüzden, gürültüyle birlikte bu kimyasal maddelerden birisiyle de çalışanlarda, gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybı daha fazla ortaya çıkacaktır.

    Titreşim gürültünün sağlık sonuçlarını etkiler mi?
    Gürültüyle birlikte titreşimli iş aletleriyle çalışanlar gürültüye bağlı işitme kaybını daha fazla yaşamaktadır.

    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybının tıbbi bir tedavisi var mıdır?
    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybı iç kulaktaki işitme organlarında kalıcı hasar sonucu ortaya çıktığı için, onu gerçekten düzeltecek herhangi bir ilaç, cerrahi yöntem ve hatta işitme cihazı yoktur.

    Gürültüye bağlı işitme kaybı nasıl belirlenir?
    Bunun için çalışanlara odiyometri (işitme testi) yapılmalıdır. Belli frekanslarda kişinin kulağına verilen sesleri kişinin hangi seviyede duyduğu ya da duymadığı belirlenerek, işitme kaybının hangi frekansları ve hangi şiddette tuttuğu belirlenir.

    Gürültünün yarattığı işitmeyle ilgili olmayan sağlık sorunları nelerdir?
    Gürültünün kalp basıncında, kalp hızında, solunumda değişiklikler, uyku sorunları ve sıkıntı gibi işitmeyle ilgili olmayan sağlık sorunlarına yol açtığından şüphelenilmektedir. Ancak bu sorunların ne düzeyde gürültüyle ilgili olduğu belirlenebilmiş değildir, çünkü stres yaratan pek çok etken de bu sağlık etkilerini ortaya çıkarabilir.

    İşyerinizdeki gürültünün yüksek olup olmadığını nasıl anlarsınız?
    İşyerinde 1 metre uzaktaki biriyle konuşurken sesinizi yükseltmek zorunda kalıyorsanız, iş bitiminde evinizde ya da arabanızda radyonuzun ya da televizyonunuzun sesini başkalarına rahatsız edici gelecek kadar yükseltiyorsanız, iş bitiminde kulaklarınızda çınlama ya da uğultu oluyorsa, iş dışındaki kalabalık bir ortamda karşınızdakiyle konuşmanızı anlama sorununuz varsa işyerinizde bir gürültü sorunundan şüphelenilmelidir.

    İşyerinizdeki gürültünün yüksek olup olmadığı nasıl belirlenir?
    Bunun için işyerinizde gürültü ölçümü yapılmalıdır. Bu sayede, işyerindeki gürültünün izin verilen sağlık sınırlarının üzerinde olup olmadığı, hangi alanlardaki çalışanların bundan etkilendiği kesin olarak belirlenebilir.

    İşyerinizde gürültü nasıl ölçülür?
    Bunun için özel olarak tasarlanmış ve kalibre edilmiş cihazlar vardır. Bu cihazlar doğrudan ortamdaki gürültüyü ya da belli bir kişinin maruz kaldığı gürültüyü ölçebilir.

    Ülkemizde gürültüye ilişkin yasal sınırlar nelerdir?
    Ülkemizde çalışanların 8 saatlik bir iş gününde, ortalama olarak, maruz kalabilecekleri en yüksek gürültü seviyesi, ilgili yönetmelik gereğince, 87 dB(A)’dır. Ancak, bu gürültü seviyesi ortamdaki gürültü seviyesi değil, kulağa ulaşan gürültü seviyesidir. Yani, bu hesaplanırken, eğer bir kulak koruyucu kullanılıyorsa, onun koruyucu etkisi de hesaba katılmalıdır. Diğer bir deyişle, ister kulak koruyucu donanım kullansın, ister kullanmasın, çalışanın işitme sistemine ulaşan gürültü 87 dB(A)’yı geçemez.

    İşyerinizdeki gürültü ölçümünün sonuçlarına nasıl ulaşabilirsiniz?

    İşyerinizde bir gürültü ölçümü yapıldıysa, bu ölçümün sonuçlarını işvereninizden talep edebilirsiniz. İşvereniniz bu sonuçları size sağlamakla yükümlüdür.

    Eğer işyerindeki gürültü yasal sınırların üzerindeyse ne yapılmalıdır?
    İşyeri ortamındaki gürültü düzeyi, ilgili yönetmelik gereğince, 85 dB(A)’ya ulaştığında ya da aştığında, çalışanların daha az gürültüye maruz kalmasını sağlayacak düzenlemelere ve çalışanların sağlık gözetimine başlanmalıdır.

    Çalışanların daha az gürültüye maruz kalmasını sağlayacak düzenlemeler nelerdir?
    Öncelikli olarak gürültüyü kaynağında yok edecek ya da en aza indirecek önlemler alınmalıdır. Bu önlemlerin yeterli olmadığı durumda ise kişisel kulak koruyucular kullanılmalıdır.

    Kişisel kulak koruyucu donanımlar ne zaman kullanılmalıdır?
    İşyerindeki gürültü 85 dB(A)’ya ulaştığında ya da geçtiğinde, ilgili yönetmelik gereğince, çalışanların kişisel kulak koruyucu donanımları kullanması zorunludur.

    Sağlık gözetiminin amacı ve aracı nedir?
    Gürültülü işyerlerindeki sağlık gözetiminin amacı gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı konulması ve çalışanların işitme yeteneğinin korunmasıdır. Bunun için de en önemli araç çalışanların odiyometrik ölçümleridir. 85 dB(A)’yı aşan tüm gürültülü alanlarda, ilgili yönetmelik gereğince, çalışanlara işitme testi (odiyometri) yapılmak zorundadır. Bununla birlikte işyerindeki sağlık risklerinin durumuna göre herhangi bir çalışan grubuna da yaptırılabilir.

    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybının erken tanısı var mıdır?
    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybı genel olarak belli işitme frekanslarındaki değişiklikler ile başlar, daha sonra yavaş yavaş konuşma frekanslarına ulaşır. Bu yüzden, başlangıçta, konuşma sesleri henüz etkilenmediği için, kulaktaki bu değişiklikler ancak işitme testi ile yakalanabilir. Erken tanıda amaç, mümkün olan en erken aşamada, mümkünse ilk değişiklikler odiyometride (işitme testinde) ortaya çıktığında gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybını tespit etmek ve çalışanın daha fazla etkilenmemesi için gerekli önlemlerin alınmasını sağlamaktır.

    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybı meslek hastalığı mıdır?
    İlgili yönetmelik gereğince, gürültü zararlarının meslek hastalığı sayılabilmesi için gürültülü işte en az iki yıl, gürültü şiddeti sürekli olarak 85 desibelin üstünde olan işlerde en az 30 gün çalışılmış olması gereklidir.

    Gürültüye bağlı kalıcı işitme kaybından kaynaklı maluliyet ne demektir?
    Maluliyet hukuksal bir terimdir ve çalışanın kalıcı işitme kaybı üzerinden hesaplanan çalışma gücü ya da meslekte kazanma gücündeki kayıp oranı üzerinden sağlanan sosyal haklarla ilgilidir. Gürültüye bağlı işitme kaybı ise tıbbi bir terimdir. Bu yüzden, çalışanda gürültüye bağlı işitme kaybı ortaya çıksa bile, hukuken malul sayılmayabilir.

    http://www.meslekhastaligi.net/gurultu/
     
    Son düzenleme yönetici tarafından yapıldı: 19 Eylül 2015