Makine Ve Tezgahları Koruyucuları

Konu, 'İş Ekipmanlarında Emniyet' kısmında Musa Kamil Ekin tarafından paylaşıldı.

  1. Musa Kamil Ekin

    Musa Kamil Ekin Yönetim Grubu

    Mesajlar:
    1.849
    Makine ve Tezgahları Koruyucuları

    İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nde iş ekipmanlarında bulunacak asgari gerekleri anlatan Ek I’ in, 2.8 maddesine göre iş ekipmanının hareketli parçalarıyla mekanik temas riskinin kazaya yol açabileceği hallerde; iş ekipmanı, tehlikeli bölgeye ulaşmayı önlemeli veya bu bölgeye ulaşılmadan önce hareketli parçaların durdurulmasını sağlayacak uygun koruyucular veya koruma donanımı ile donatılmalıdır.

    Uygun koruyucuların veya koruma donanımlarının nasıl olacağı sorusunun cevabını yine aynı yönetmeliğin bir sonraki maddesinde bulabiliriz. 2.8.1’e göre koruyucular ve koruma donanımı;

    1. a) Sağlam yapıda olur,
    2. b) İlave bir tehlikeye sebep olmayacak özellikte olur,
    3. c) Kolayca yerinden çıkarılmayacak veya etkisiz hale getirilemeyecek şekilde olur,
    ç) Tehlike bölgesinden yeterli uzaklıkta bulunur,

    d)Ekipmanın görülmesi gereken operasyon noktalarına engel olmayacak özellikte olur,

    1. e) Sadece işlem yapılan alana erişimi kısıtlar ve bunların çıkarılmasına gerek kalmadan parça takılması, sökülmesi ve bakımı için gerekli işlemlerin yapılması mümkün olur.


    Endüstride kullanılan sayısız çeşitlilikte makine ve ekipman için çok çeşitli tipte koruyucular tasarlanmıştır. Makinelerden kaynaklanan tehlikelere ve yapılan üretime göre tasarlanan koruyucuları aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür.

    • Sabit koruyucular
    • Ayarlanabilir koruyucular
    • Kendi kendine ayarlanabilen koruyucular
    • Kilitlemeli koruyucular
    • Kumanda tipi koruyucular
    • Otomatik koruyucular
    • Yaklaşma koruyucular
    • Durdurma veya Ters Döndürme sistemi
      • Mekanik durdurma sistemi
      • Foto – Elektrik durdurma sistemi
      • Basınca duyarlı taban
      • Kapasitif ve Ultrasonik aygıtlar
    • İki elle kumanda sistemi
    • Eylemsizlik koruyucu sistemi
      • Dönmeyi (rotasyonu) algılayan aletler
      • Zamanlama aygıtları
        • Gecikmeli anahtarlar
        • Otomatik geciktirme cıvatası
        • Elle çalışan geciktirme cıvatası
      • Mekanik engelleme aygıtları
        • Yatay hareketli tabla
        • Düşey hareketli tabla
      • Koruyucu tabla
      • Besleme ve çıkarma aygıtları
    Bu kadar çok çeşitlilikte koruyucu olmasına karşın genel itibariyle çalışma prensipleri aynı olduklarından belli başlı koruyucu tiplerine değinmek yeterli olacaktır.

    kayc4b1c59f-kasnak-koruyucusu.jpg

    Şekil 1. Kayış-Kasnak Koruyucusu.

    Bazı durumlarda koruyucunun arasından makineye malzeme beslemek gerekebilir. Yani işlenecek parçanın operasyon bölgesine ulaştırılması için koruyucunun arasından sürülmesi gerekebilir. Genelde pres tezgahlarında karşılaştığımız bir üretim yöntemidir. Bu gibi durumlarda yapılması gereken koruyucu üzerinde sadece işlenecek malzemenin geçebileceği kadar bir açıklık bırakmaktır. Bu açıklık malzeme ile birlikte el ya da parmakların giremeyeceği kadar dar olmalıdır. Buna rağmen tehlikeli bölgeye ulaşım engellenemiyorsa besleme yuvası kullanılabilir.

    malzeme-beslemeli-koruyucu-2.jpg

    Şekil 2. Malzeme Beslemeli Koruyucu.

    Şekil 2’de görüldüğü üzere pres makinesinin operasyon bölgesi sabit bir koruyucu içine alınmıştır. Aynı zamanda bu koruyucu işlenecek malzemenin içeriye girmesine müsaade etmektedir. Bir taraftan giren işlenecek parça diğer taraftan işlem görmüş bir şekilde çıkmaktadır. Bu şekilde çalışanın riskten uzaklaşması sağlanmıştır.

    Aynı makinede farklı boyutlarda parça işlenmesinin gerektiği durumlarda ise yukarıdaki gibi sabit koruyucular kullanmak mümkün olmayacaktır. Bu gibi durumlarda ayarlanabilir koruyucuların kullanılması gerekir.

    pres-makinesinde-ayarlanabilen-barlar-3.jpg

    Şekil 3. Pres Makinesinde Ayarlanabilen Barlar.

    matkap-tezgc3a2hc4b1-ic3a7in-ayarlanabilir-koruyucu-4.jpg

    Şekil 4. Matkap Tezgâhı İçin Ayarlanabilir Koruyucu.

    Ayarlanabilen koruyucular çok farklı tiplerde olabilmektedir. Örneğin bir pres makinesi için Şekil 3’de görüldüğü gibi besleme yapılırken işlenecek parçanın boyutlarına göre ayarlanabilen açıklıkları bulunan bir koruyucu olmalıdır. Şekil 4’de ise daha çok kullanılan takıma göre ayar yapılan bir koruyucu görülmektedir.

    daire-testerede-kendi-kendine-ayarlanabilen-koruyucu-5.jpg

    Şekil 5. Daire Testerede Kendi Kendine Ayarlanabilen Koruyucu.

    Kendi kendine ayarlanabilen koruyuculara en iyi örnekler Şekil 5 ve Şekil 6’da görülen daire testere ve planya tezgâhlarındaki uygulamalardır. İkisinde de görüldüğü üzere koruyucu sistem gelen malzemenin ittirmesiyle işlem sırasında açılmaktadır. Daire testerede malzemenin kalınlığına göre testerenin bir kısmı açıkta kalabilmektedir. Planya tezgâhında ise planya yapan kesici dönen aksam, işlem sırasında işlenen malzemenin altında kaldığı için güvenli bir çalışma ortamı sağlanmıştır.

    planya-tezgc3a2hc4b1nda-kendi-kendine-ayarlanabilen-koruyucu-6.jpg

    Şekil 6. Planya Tezgâhında Kendi Kendine Ayarlanabilen Koruyucu.

    Bu tür koruyucuların etkinliğine rağmen yine de bütün riskler ortadan kalkmış değildir. İşlenecek malzemenin ittirmesiyle açılan koruyucu sistem çalışanın çarpması sonucu da açılabilir. Bu tür koruyucular dikey yönlerden gelebilecek temasları mükemmel bir şekilde önleyebilseler de yatay yönlerden gelebilecek temaslarda yetersiz kalabilirler.

    otomatik-beslemeli-bir-makinada-kilitlemeli-koruyucu-7.jpg

    Şekil 7. Otomatik Beslemeli Bir Makinada Kilitlemeli Koruyucu.

    pres-makinesinde-kilitlemeli-koruyucu-8.jpg

    Şekil 8. Pres Makinesinde Kilitlemeli Koruyucu.

    Kaynak:
    TESTERE VE TAŞLAMA TEZGAHLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ
     
  2. noname

    noname isgTR Üyesi

    Mesajlar:
    26
    Musa Kamil Ekin bunu beğendi.