Yaralanmalarda Ilkyardım

Konu, 'İşyerinde Sağlık ve İlkyardım Eğitimi' kısmında Fatih Özcan tarafından paylaşıldı.

  1. Fatih Özcan

    Fatih Özcan Site Kurucusu Site Kurucusu

    Mesajlar:
    1.105
    Yara nedir?
    Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon riski artar.

    Kaç çeşit yara vardır?
    Kesik yaralar:
    Bıçak, çakı, cam gibi kesici aletlerle oluşur. Genellikle basit yaralardır. Derinlikleri kolay belirlenir.

    Ezikli yaralar:
    Taş yumruk yada sopa gibi etkenlerin şiddetli olarak çarpması ile oluşan yaralardır. Yara kenarları eziktir. Çok fazla kanama olmaz, ancak doku zedelenmesi ve hassasiyet vardır.

    Delici yaralar:
    Uzun ve sivri aletlerle oluşan yaralardır. Yüzey üzerinde derinlik hakimdir. Aldatıcı olabilir tetanos tehlikesi vardır.

    Parçalı yaralar:
    Dokular üzerinde bir çekme etkisi ile meydana gelir. Doku ile ilgili tüm organ, saçlı deride zarar görebilir.

    Enfekte yaralar:
    Mikrop kapma ihtimali olan yaralardır. Enfeksiyon riski yüksek yaralar şunlardır:
    Gecikmiş yaralar (6 saatten fazla),
    Dikişleri ayrılmış yaralar,
    Kenarları muntazam olmayan yaralar,
    Çok kirli ve derin yaralar,
    Ateşli silah yaraları,
    Isırma ve sokma ile oluşan yaralar.

    Yaraların ortak belirtileri nelerdir?
    Ağrı
    Kanama
    Yara kenarının ayrılması

    Yaralanmalarda ilkyardım nasıl olmalıdır?
    Yaşam bulguları değerlendirilir (ABC),
    Yara yeri değerlendirilir,
    - Oluş şekli
    - Süresi
    - Yabancı cisim varlığı
    - Kanama vb.
    Kanama durdurulur,
    Üzeri kapatılır,
    Sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır,
    Tetanos konusunda uyarıda bulunulur,
    Yaradaki yabancı cisimlere dokunulmamalıdır!
    Yara eğer kirli ise toz veya toprak benzeri bir şeyler varsa 5 dakika süreyle yara yıkanmalıdır.

    Ciddi yaralanmalar nelerdir?
    Kenarları birleşmeyen veya 2-3 cm olan yaralar,
    Kanaması durdurulamayan yaralar,
    Kas veya kemiğin göründüğü yaralar,
    Delici aletlerle oluşan yaralar,
    Yabancı cisim saplanmış olan yaralar,
    İnsan veya hayvan ısırıkları,
    Görünürde iz bırakma ihtimali olan yaralar.
    Ciddi yaralanmalarda ilkyardım

    Yaraya saplanan yabancı cisimler çıkarılmaz,
    Yarada kanama varsa durdurulur,
    Yara içi kurcalanmamalıdır,
    Yara temiz bir bezle örtülür (nemli bir bez),
    Yara üzerine bandaj uygulanır,
    Tıbbi yardım istenir (112).

    Delici göğüs yaralanmalarında ne gibi sorunlar görülebilir?
    Göğsün içine giren cisim, akciğer zarı ve akciğeri yaralar. Bunun sonucunda şu belirtiler görülebilir:
    Yoğun ağrı
    Solunum zorluğu
    Morarma
    Kan tükürme
    Açık pnömotoraks (Göğüsteki yarada nefes alıyor görüntüsü)

    Delici göğüs yaralanmalarında ilkyardım
    Hasta/yaralının bilinç kontrolü yapılır,
    Hasta/yaralının yaşam bulguları değerlendirilir (ABC),
    Yara üzerine plastik poşet naylon vb. sarılmış bir bezle kapatılır,
    Nefes alma sırasında yaraya hava girmesini engellemek, nefes verme sırasında havanın dışarı çıkmasını sağlamak için yara üzerine konan bezin bir ucu açık bırakılır,
    Hasta/yaralı bilinci açık ise yarı oturur pozisyonda oturtulur,
    Ağızdan hiçbir şey verilmez,
    Yaşam bulguları sık sık kontrol edilir,
    Açık pnömotoraksta şok ihtimali çok yüksektir. Bu nedenle şok önlemleri alınmalıdır,
    Tıbbi yardım istenir (112).
    Delici karın yaralanmalarında ne gibi sorunlar olabilir?
    Karın bölgesindeki organlar zarar görebilir,
    İç ve dış kanama ve buna bağlı şok oluşabilir,
    Karın tahta gibi sert ve çok ağrılı ise durum ciddidir,
    Bağırsaklar dışarı çıkabilir.
    Delici karın yaralanmalarında ilkyardım
    Hasta/yaralının bilinç kontrolü yapılır,
    Hasta/yaralının yaşam bulguları kontrol edilir,
    Dışarı çıkan organlar içeri sokulmaya çalışılmaz, üzerine geniş ve nemli temiz bir bez örtülür,
    Bilinç yerinde ise sırt üstü pozisyonda bacaklar bükülmüş olarak yatırılır, ısı kaybını önlemek için üzeri örtülür,
    Şoka karşı önlem alınır.
    Ağızdan yiyecek yada içecek bir şey verilmez,
    Yaşam bulguları sık sık izlenir,
    Tıbbi yardım istenir (112).

    Kafatası ve omurga yaralanmaları neden önemlidir?
    Darbenin şiddetine bağlı olarak kafatası boşluğunda yer alan merkezi sinir sistemi etkilenebilir. Bel kemiğindeki yaralanmalarda omurgada ani sıkışma yada ayrılma meydana gelebilir. Bunun sonucunda sinir sistemi etkilenerek bazı olumsuz sonuçlar oluşabilir. Trafik kazalarında ölümlerin % 80’i kafatası ve omurga yaralanmalarından olmaktadır.

    Kafatası yaralanmaları çeşitleri nelerdir?
    Saçlı deride yaralanmalar :Saç derisi kafatası yüzeyi üzerinde kolaylıkla yer değiştirebilir ve herhangi bir darbe sonucu kolayca ayrılabilir. Bu durumda çok fazla miktarda kanama olur, bu nedenle öncelikle kanamanın durdurulması gereklidir.
    Kafatası, beyin yaralanmaları:
    Kafatası kırıkları: Kafatası kırıklarında beyin zedelenmesi, kemiğin kırılmasından daha önemlidir. Bu nedenle beyin hasarı bulguları değerlendirilmelidir.
    Yüz yaralanmaları: Ağız ve burun yaralanmalarında solunum ciddi şekilde etkilenebilir ve duyu organları zarar görebilir. Bir yüz yaralanması sonucunda burun, çene kemiği kemiklerinde yaralanma görülebilir.
    Omurga (bel kemiği) yaralanmaları: En çok zarar gören bölge bel ve boyun bölgesidir ve çok ağrılıdır. Kazalarda en çok boyun etkilenir.

    Kafatası ve omurga yaralanmalarının nedenleri nelerdir?
    Yüksek bir yerden düşme
    Baş ve gövde yaralanması
    Otomobil yada motosiklet kazaları
    Spor ve iş kazaları
    Yıkıntı altında kalma

    Kafatası ve omurga yaralanmalarında belirtiler nelerdir?
    Bilinç düzeyinde değişmeler, hafıza değişiklikleri yada hafıza kaybı
    Başta, boyunda ve sırtta ağrı
    Elde ve parmaklarda karıncalanma yada his kaybı
    Vücudun herhangi bir yerinde tam yada kısmi hareket kaybı
    Baş yada bel kemiğinde şekil bozukluğu
    Burun ve kulaktan beyin omurilik sıvısı ve kan gelmesi
    Baş, boyun ve sırtta dış kanama
    Sarsıntı Denge kaybı
    Kulak ve göz çevresinde morluk
    Kusma
    ncak, hastada hiçbir belirti yoksa bile,
    Yüz ve köprücük kemiği yaralanmaları
    Tüm düşme vakaları
    Trafik kazaları
    Bilinci kapalı tüm hasta / yaralılar kafa ve omurga yaralanması olarak var sayılmalıdır.
    Kafatası ve omurga yaralanmalarında ilkyardım
    Bilinç kontrolü yapılır,
    Yaşam bulguları değerlendirilir,
    Hemen tıbbi yardım istenir (112),
    Bilinci açıksa hareket etmemesi sağlanır,
    Her hangi bir tehlike söz konusu ise düz pozisyonda sürüklenir,
    Baş-boyun-gövde ekseni bozulmamalıdır,
    Yardım geldiğinde sedyeye baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan alınmalıdır,
    Taşınma ve sevk sırasında sarsıntıya maruz kalmaması gerekir,
    Tüm yapılanlar ve hasta/yaralı hakkındaki bilgiler kaydedilmeli ve gelen ekibe bildirilmelidir,
    Asla yalnız bırakılmamalıdır.

    Kaynak : e-ilkyardim.org