Bilinç Bozukluklarında Ilkyardım

Konu, 'İşyerinde Sağlık ve İlkyardım Eğitimi' kısmında Fatih Özcan tarafından paylaşıldı.

  1. Fatih Özcan

    Fatih Özcan Site Kurucusu Site Kurucusu

    Mesajlar:
    1.105
    Bilinç bozukluğu/ bilinç kaybı nedir?
    Beynin normal faaliyetlerindeki bir aksama nedeni ile uyku halinden başlayarak (=bilinç bozukluğu), hiçbir uyarıya cevap vermeme haline kadar giden (=bilinç kaybı) bilincin kısmen yada tamamen kaybolması halidir.
    Bayılma (Senkop): Kısa süreli, yüzeysel ve geçici bilinç kaybıdır. Beyne giden kan akışının azalması sonucu oluşur.
    Koma: Yutkunma ve öksürük gibi reflekslerin ve dışarıdan gelen uyarılara karşı tepkinin azalması yada yok olması ile ortaya çıkan uzun süreli bilinç kaybıdır.

    Bilinç kaybı nedenleri nelerdir?
    Bayılma nedenleri:
    Korku, aşırı heyecan
    Sıcak, yorgunluk
    Kapalı ortam, kirli hava
    Aniden ayağa kalkma
    Kan şekerinin düşmesi
    Şiddetli enfeksiyonlar
    Koma nedenleri:
    Düşme veya şiddetli darbe
    Özellikle kafa travmaları
    Zehirlenmeler
    Aşırı alkol, uyuşturucu kullanımı
    Şeker hastalığı
    Karaciğer hastalıkları
    Havale gibi ateşli hastalıklar

    Bilinç bozukluğu belirtileri nelerdir?
    Bayılma ( Senkop) Belirtileri:
    Baş dönmesi, baygınlık, yere düşme
    Bacaklarda uyuşma
    Bilinçte bulanıklık
    Yüzde solgunluk
    Üşüme, terleme
    Hızlı ve zayıf nabız
    Koma belirtileri:
    Yutkunma, öksürük gibi tepkilerin kaybolması
    Sesli ve ağrılı dürtülere tepki olmaması
    İdrar ve gaita kaçırma

    Bilinç bozukluğu durumunda ilkyardım nasıl olmalıdır?
    Kişi başının döneceğini hissederse;
    Sırt üstü yatırılır, ayakları 30 cm. kaldırılır,
    Sıkan giysiler gevşetilir,
    Kendini iyi hissedinceye kadar dinlenmesi sağlanır.
    Eğer kişi bayıldıysa;
    Sırt üstü yatırılarak ayakları 30 cm kaldırılır,
    Solunum yolu açıklığı kontrol edilir ve açıklığın korunması sağlanır,
    Sıkan giysiler gevşetilir,
    Kusma varsa yan pozisyonda tutulur,
    Solunum kontrol edilir,
    Etraftaki meraklılar uzaklaştırılır.
    Bilinç kapalı ise:
    Hasta/yaralının yaşam bulguları değerlendirilir (ABC),
    Hasta/yaralıya koma pozisyonu verilir ,
    Yardım çağrılır (112),
    Sık sık solunum ve nabız kontrol edilir,
    Yardım gelinceye kadar yanında beklenir.

    Koma pozisyonu (yarı yüzükoyun-yan pozisyon) nasıl verilir?
    Sesli veya omuzun dan hafif sarsarak, uyarı verilerek bilinç kontrol edilir,
    Sıkan giysiler gevşetilir,
    Ağız içinde yabancı cisim olup olmadığı kontrol edilir,
    Bak, dinle, hisset yöntemi ile solunum kontrol edilir,
    Şah damarından nabız kontrol edilir ,
    Hasta/yaralının döndürüleceği tarafa diz çökülür,
    Hasta/yaralının karşı tarafta kalan kolu karnının üzerine konur,
    Karşı taraftaki bacağı dik açı yapacak şekilde kıvrılır,
    İlkyardımcıya yakın kolu baş hizasında omuzdan yukarı uzatılır,
    Karşı taraf omuz ve kalçasından tutularak bir hamlede çevrilir,
    Üstteki bacak kalça ve dizden bükülerek öne doğru destek yapılır,
    Alttaki bacak hafif dizden bükülerek arkaya destek yapılır,
    Başı uzatılan kolun üzerine yan pozisyonda hafif öne eğik konur,
    Tıbbi yardım (112) gelinceye kadar bu pozisyonda tutulur,
    3-5 dakika ara ile solunum ve nabız kontrol edilir.

    Havale nedir?
    Sinir sisteminin merkezindeki bir tahriş (irritasyon) yüzünden beyinde meydana gelen elektriksel boşalmalar sonucu oluşur. Vücudun adale yapısında kontrol edilemeyen kasılmalar olur.

    Havale nedenleri nelerdir?
    Yüksek ateş nedeniyle oluşan havale
    Sara krizi (Epilepsi)

    Ateş nedeniyle oluşan havale nedir?
    Herhangi bir ateşli hastalık sonucu vücut sıcaklığının 38°C’nin üstüne çıkmasıyla oluşur. Genellikle 6 ay-6 yaş arasındaki çocuklarda rastlanır.

    Ateş nedeniyle oluşan havalede ilkyardım nasıl olmalıdır?
    Giysileri çıkarılır,
    Öncelikle hasta ıslak havlu ya da çarşafa sarılır,
    Ateş bu yöntemle düşmüyorsa oda sıcaklığında bir küvete sokulur,
    Tıbbi yardım istenir (112).

    Sara krizi (=Epilepsi) nedir?
    Tekrarlayan nöbetlerle karakterize sık görülen bir durumdur. Her 200 bin kişiden birinin epilepsisi vardır. Kafa travması, menenjit veya beyin absesinden sonra hayatta kalan insan sayısı arttıkça epilepsinin sıklığı da artmaktadır.
    Kronik bir hastalıktır. Doğum sırasında yada daha sonra herhangi bir nedenle beyin zedelenmesi oluşan kişilerde gelişir. Her zaman tipik sara krizi karakterinde olmasa da bazı belirtilerle tanınır. Sara krizini davet eden bazı durumlar olabilir. Örneğin uzun süreli açlık, uykusuzluk, aşırı yorgunluk, kullanılan ilaçların doktor izni dışında kesilmesi ya da değiştirilmesi, hormonal değişiklikler sara krizinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bazı durumlarda sara krizi, madde bağımlılarının geçirdiği madde yoksunluk krizi ile karıştırılabilir. Nöbetler genelde beyinde şiddetli motor aktivite ve bilinç düzeyinde değişiklikler meydana getiren anormal bir elektriksel aktivite odağından kaynaklanır.Sara krizinin öncü belirtileri: Değişik kokular tatlar hissetme, kulak çınlaması, küçük adale seğirmeleridir.

    Sara krizinin belirtileri nelerdir?
    Hastada sonradan oluşan ve ön haberci denilen normalde olmayan kokuları alma, adale kasılmaları gibi ön belirtiler oluşur,
    Bazen hasta bağırır, şiddetli ve ani bir şekilde bilincini kaybederek yığılır,
    Yoğun ve genel adale kasılmaları görülebilir, 10-20 saniye kadar nefesi kesilebilir,
    Dokularda ve yüzde morarma gözlenir,
    Ardından kısa ve genel adale kasılması, sesli nefes alma, aşırı tükürük salgılanması, altına kaçırma görülebilir,
    Hasta dilini ısırabilir, başını yere çarpıp yaralayabilir, aşırı kontrolsüz hareketler gözlenir,
    Son aşamada hasta uyanır, şaşkındır, nerede olduğundan habersiz, uykulu hali vardır.

    Sara krizinde ilkyardım nasıl olmalıdır?
    Olayla ilgili güvenlik önlemleri alınır (Örneğin kişi yol ortasında kriz geçiriyorsa olay yerindeki trafik akışı kesilmelidir).
    Kriz, kendi sürecini tamamlamaya bırakılır,
    Hasta bağlanmaya çalışılmaz,
    Kilitlenmiş çene açılmaya çalışılmaz,
    Genel olarak yabancı herhangi bir madde kullanılmaz, koklatılmaz yada ağızdan herhangi bir yiyecek içecek verilmez,
    Kendisini yaralamamasına dikkat edilir,
    Başını çarpmasını engellemek için başın altına yumuşak bir malzeme konur,
    Yaralanmaya neden olabilecek gereçler etraftan kaldırılır,
    Sıkan giysiler gevşetilir, Kusmaya karşı tedbirli olunur,
    Düşme sonucu yaralanma varsa gerekli işlemler yapılır,
    Tıbbi yardım istenir (112).
    Kan şekeri düşüklüğü nedir?
    Herhangi bir nedenle vücutta glikoz eksildiği zaman ortaya çıkan belirtilerdir.

    Kan şekeri düşmesinin nedenleri nelerdir?
    Şeker hastalığı tedavisine bağlı
    Uzun egzersizler sonrası
    Uzun süre aç kalma
    Barsak ameliyatı geçirenlerde yemek sonrası

    Kan şekeri aniden düştüğünde (hipoglisemi)hangi belirtiler görülür?
    Normal veya hızlı solunum
    Soluk nemli deri
    Terleme
    Baş dönmesi, baş ağrısı
    Dolgun hızlı nabız
    Normal kan basıncı
    Bayılma, kasılma veya koma
    Korku
    Titreme
    Aniden acıkma
    Yorgunluk
    Bulantı

    Kan şekeri düşüklüğü yavaş ve uzun sürede oluşursa hangi belirtiler görülür?
    Baş ağrısı
    Görme bozukluğu
    Uyuşukluk
    Zayıflık
    Konuşma güçlüğü
    Kafa karışıklığı
    Sarsıntı ve şuur kaybı

    Kan şekeri düşmesinde ilkyardım nasıl olmalıdır ?
    Hastanın ABC’si değerlendirilir ,
    Hastanın bilinci yerinde ve kusmuyorsa ağızdan şeker, şekerli içecekler verilir, fazla şekerin bir zararı olmaz (Ayrıca belirtiler fazla şekerden meydana gelmiş ise bile fazladan şeker verilmesi, hastanın düşük kan şekeri düzeyinde kalmasından daha az zararlı olacaktır. Çünkü düşük kan şekeri, beyinde ve diğer hayati organlarda kalıcı zararlara neden olabilir.),
    15-20 dakikada belirtiler geçmiyor ise sağlık kuruluşuna gitmesi için yardım çağırılır ,
    Hastanın bilinci yerinde değilse koma pozisyonu verilerek tıbbi yardım çağırılır(112).

    Göğüste kuvvetli ağrı nedenleri nelerdir?
    Göğüste kuvvetli ağrı nedenleri arasında en sık angina pektoris ve miyokart enfarktüsü görülür. Her ikisi de kalp kasının belli bir yerine gönderilen kanın azalması sonucu oluşur.

    Göğüste kuvvetli ağrı belirtileri nelerdir?
    Kalp Spazmı (Angina Pektoris) belirtileri:
    Sıkıntı veya nefes darlığı olur,
    Ağrı hissi; genellikle göğüs ortasında başlar, kollara, boyuna, sırta ve çeneye doğru ilerler
    Sıklıkla fiziksel hareket, fiziksel zorlanma, heyecan, üzüntü yada fazla yemek yeme sonucu ortaya çıkar,
    Kısa sürelidir, ağrı yaklaşık 5-10 dakika kadar sürer Solunum zorluğu, bulantı veya kusma görülebilir.
    Ağrı, istirahat ile durur, istirahat halindeyken görülmesi ciddi bir durumu gösterir,
    Nefes alıp vermekle ağrının şekli ve şiddeti değişmez.

    Kalp Krizi (Miyokart Enfaktüsü) belirtileri:
    Hasta ciddi bir ölüm korkusu ve yoğun sıkıntı hisseder, terleme, mide bulantısı, kusma gibi bulgular görülür,
    Ağrı; göğüs yada mide boşluğunun herhangi bir yerinde, sıklıkla kravat bölgesinde görülür, omuzlara, boyuna, çeneye ve sol kola yayılır,
    Sıkıştırıcı karakterdedir, ağırlık veya basınç gibi hissedilir Süre ve yoğunluk olarak kalp spazmı (angina pektoris) ağrısına benzemekle birlikte daha şiddetli ve uzun sürelidir, 30 dakikadan uzun sürer
    En çok hazımsızlık, gaz sancısı veya kas ağrısı şeklinde belirti verir ve bu nedenle bu tür rahatsızlıklarla karıştırılır (Bu tür gaz yada kas ağrıları, aksi ispat edilinceye kadar kalp krizi olarak düşünülmelidir),
    Nefes alıp vermekle ağrının şekli ve şiddeti değişmez.
    Göğüs ağrısında ilkyardım uygulama rehberi
    Hastanın yaşamsal bulguları kontrol edilir (ABC),
    Hasta hemen dinlenmeye alınır, sakinleştirilir,
    Yarı oturur pozisyon verilir,
    Kullandığı ilaçları varsa almasına yardım edilir,
    Yardım istenerek (112) sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır,
    Yol boyunca yaşam bulguları izlenir.

    Kaynak : e-ilkyardim.org