Çıraklık Hakkında Temel Bilgiler

Konu, 'İş Hukuku ve SGK' kısmında Musa Kamil Ekin tarafından paylaşıldı.

  1. Musa Kamil Ekin

    Musa Kamil Ekin Yönetim Grubu

    Mesajlar:
    1.849
    ADAY ÇIRAK: Çıraklığa başlama yaşını doldurmamış ve çıraklık döneminden önce kendisine işyeri ortamı tanıtılan, sanat ve mesleğinin ön bilgileri verilen kişilerdir.

    ÇIRAK: Çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştirilen kişilerdir.

    Çırak olabilmek için şartlar nelerdir?

    1. a) 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak.
    2. b) En az ilköğretim okulu mezunu olmak.
    3. c) Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak.
    **ondokuz yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.

    Çıraklık süreci nasıl bir eğitim içermektedir?

    Aday çıraklar ve çıraklar, öğrenci statüsünde olup öğrencilik haklarından yararlanır. Bunlar işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmezler. Aday çırak ve çıraklar, mesleğin özelliğine göre haftada sekiz saatten az olmamak üzere genel ve mesleki eğitim görürler. Bu eğitime katılmaları için aday çırak ve çırak öğrencilere ücretli izin verilir. Aday çırak ve çıraklar, pratik eğitimlerini işyerlerinde, işyerindeki eksik kalan pratik eğitimleri ile teorik eğitimlerini mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya Bakanlıkça uygun görülen işyerlerinin eğitim birimlerinde yapar. Pratik eğitim, hazırlanmış eğitim programlarına göre, işyerinin ve mesleğin özelliklerine uygun olarak usta öğreticinin gözetiminde yapılır.

    Usta öğretici: ustalık yeterliğini kazanmış; aday çırak, çırak, kalfa ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin işyerindeki eğitiminden sorumlu; mesleki eğitim tekniklerini bilen ve uygulayan kişidir. Bu kişiler, Bakanlıkça açılacak iş pedagojisi kurslarını başarıyla tamamlayarak kendilerine usta öğreticilik belgesi verilen kişilerdir.

    Çıraklığa nasıl başlanır ve süresi nedir?

    İşyeri sahibi, aday çırağı ve çırağı çalıştırmaya başlamadan önce bunların velisi veya vasisi veya reşit ise kendisi ile yazılı çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır.

    Çıraklığa bir deneme dönemi ile başlanır. Bu dönem mesleğin özelliğine göre bir aydan az, üç aydan fazla olamaz. Bu süre Bakanlıkça tespit edilir. Deneme döneminden sonra taraflar 10 gün içinde ilgili Mesleki Eğitim Merkezi müdürlüğüne başvurmadığı takdirde çıraklık sözleşmesi kesinleşir ve bu dönem çıraklık süresinden sayılır. Deneme döneminde ücret ödenir. Aday çıraklıktan çıraklığa geçenler deneme dönemini yapmış sayılırlar.

    Meslekler itibariyle çıraklık eğitimine girişte aranan eğitim düzeyi ve çıraklık süresi ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri de alınarak Bakanlıkça en az iki, en çok dört yıl olarak belirlenir. Bu süre kesintisiz olarak devam eder.

    Lise ve daha üst düzeyde genel eğitimden sonra çıraklık eğitimine başlayanlar için eğitim süresi, mesleklerindeki çıraklık eğitimi süresinin yarısına kadar kısaltılabilir.

    İl Mesleki Eğitim Kurulu muhtelif sektör ve branştaki çıraklık ve mesleki eğitim ihtiyacını il seviyesinde tespit eder ve görüşlerini Milli Eğitim Bakanlığına bildirir. Bu doğrultuda il il meslek dalları ve çıraklık eğitim süreleri belirlenir.

    Örneğin Edirne iline ait “çıraklık eğitimi yapılan meslek dalları ve süreleri" aşağıdaki linkte belirtilmiştir:

    http://akcakocamesem.meb.k12.tr/meb...385/dosyalar/2012_11/21011511_kaps_dallar.pdf

    Hangi işyerleri çırak çalıştırabilir?

    • Çırağın çalışacağı meslek dalı bakanlıkça tespit edilecek il ve meslek dalı içerisinde olmalı,
    • İşyerinde usta öğretici belgesi bulunan eleman olmalı,
    • Bakanlıkça hazırlanan örnek sözleşme ile çırak, çırağın velisi ve işyeri yetkilileri tarafından imzalanmalı, işyerinin bağlı bulunduğu mesleki kuruluşa onaylatıldıktan sonra Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nce onaylanmalı,
    • İşyerinde, çırağın sanatını öğrenebileceği miktarda makine ve takım bulunmalıdır.
    Çıraklık süresi bitince süreç nasıl işler?

    Çıraklar kabul edilebilir mazeretleri dışında çıraklık eğitimi süresi sonunda açılacak ilk kalfalık sınavına girmek zorundadırlar. Kalfa adayının mesleği ile ilgili bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarına iş hayatınca kabul edilebilir seviyede sahip olup olmadığı kalfalık sınavı ile tespit edilir. Kalfalık hakkını elde edenlere kalfalık belgesi verilir. İşyerini değiştirmek isteyen kalfaya üç ay önce başvurmak kaydıyla, o işyeri çıkma izni verir. Çıkma izni olmadan başka işyerleri kalfayı işe alamazlar. Kalfaların işten ayrılmalarını gerektiren hususlar yönetmelikle belirlenir.

    Kalfalık yeterliğini kazanmış olanların mesleki yönden gelişmelerini ve bağımsız işyeri açabilmelerini temin için gerekli yeterlikleri kazandırmak gayesiyle Milli Eğitim Bakanlığınca Mesleki Eğitim Merkezlerinde ustalık eğitimi kursları düzenlenir. Kalfaların, ustalık sınavlarına girebilmesi için mesleklerin özelliğine göre Bakanlıkça belirlenecek süre kadar çalışmış ve ustalık eğitimi kurslarını başarı ile tamamlamış olmaları gerekir. Esas ve usulleri yönetmelikle düzenlenen sınavda başarılı olan kalfalar, ustalık belgesini almaya hak kazanır.

    Kalfalık yeterliğini kazanmış olup mesleklerinde en az beş yıl çalışmış olanlar ustalık sınavlarına doğrudan katılabilirler.

    En az üç yıl süreli mesleki ve teknik orta öğretim kurumlarından veya mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarından mezun olanlar, Bakanlıkça düzenlenen ustalık eğitim kurslarına katılabilecekleri gibi doğrudan da ustalık sınavlarına girebilir.

    Ustalık belgesine sahip olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilir.

    Çıraklar istediği gibi işyerinden ayrılabilir mi?

    3308 sayılı kanuna göre model sözleşme imzalayarak işyerine giren çırakların hangi hallerde işyerlerinden ayrılabilecekleri imzaladıkları sözleşmede belirtilmiştir. Gelişigüzel işyeri değiştirmeye istekli aday çırak ve çırağın sözleşmesi feshedileceğinden sosyal sigortalar priminin devlet tarafından ödenmesi durdurulur. Birinci işyerinden muvafakat almadan ayrılan çırağın ikinci işyeri ile yapacağı sözleşme işleme konmayacaktır. Meslek değiştirmek isteyen çırağın işyerinden ayrılarak ikinci bir işyerine girmesi halinde geçmiş çıraklık süresi değerlendirilmeyeceğinden kalfa olması gecikecektir. Bu nedenle hedeflenen kalfalık ve ustalık statüsüne varmak isteyen çırağın gelişigüzel işyeri değiştirmesi, çok şeylerden vazgeçmesine bağlıdır.

    Unutulmamalıdır ki; Çırağı işyerinden ayrıldığı halde çıkışını bildirmeyen işveren çırağın sorumluluğunu hala taşır.

    Çırakların SGK Prim ödemeleri ve süresi nasıldır?

    Çıraklık sözleşmesi yaparak, eğitime devam eden çırakların S.G.K. primleri çırakların eğitimlerini tamamlayıp, girdikleri 2.kalfalık imtihanlarının sonuna kadar, Çıraklık Eğitim Merkezi Müdürlüklerince ödenir.

    Çırakların işyerine karşı sorumlulukları nelerdir?

    Çıraklık sözleşmesinin 12. maddesine göre:

    • Kendisine verilen işleri dikkat ve itina ile yapmalı,
    • Pratik ve teorik eğitimine düzenli şekilde devam etmeli ve imtihanlarına girmeli,
    • İşyerine ait olup, kendisine emanet edilen ticari ve mesleki sır ve özelliklere saygı göstermeli ve bu konuları başkalarına aktarmamalı,
    • İşyerine ait makine, araç ve gereçleri korumalıdır.
    İşyerinin çıraklara karşı yükümlülükleri nelerdir?

    Çıraklık sözleşmesinin 11. maddesine göre:

    • Çırağın kalfalık imtihanında başarılı olmasını sağlayacak şekilde pratik eğitim programlarına yetiştirmeli,
    • Çırağı mesleği ile ilgili işlerde çalıştırmalı,
    • Çırağı teorik eğitim için haftada 8-10 saat okula göndermeli ve bu süre için ücretini ödemeli,
    • Çırağın pratik eğitiminden sorumlu usta öğreticiyi görevlendirmeli,
    • Çıraklık süresini tamamlayan çırakların kalfalık imtihanına girmesini sağlamalı,
    • Çırağa yılda 1 ay ücretli izin vermeli,
    • Çırağa asgari ücretin % 30'undan az olmamak üzere ücret ödemelidir.
    İşveren çırağı teorik eğitim için okula göndermezse ne olur?

    İşveren tarafından okula gönderilmeyerek devamsızlıktan kaldığını yazılı beyan eden çırak işvereni mahkemeye verir ve çırağın uğradığı maddi ve manevi zararı ile çırak için ödenen sigorta primleri yasal faiziyle birlikte işverenden tahsil edilir.

    6331 sayılı İş sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde çırakların durumu nedir?

    Kanunun kapsamına bakıldığında; 2. Maddede “kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.” hükmü yer almaktadır. Buradan hareketle; İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çalışanları için hangi yükümlülüklere sahip ise çıraklar konusunda da aynı yükümlülüklere sahiptir.

    Kanun kapsamında çıraklar için tek istisna madde 6.4 te belirtildiği üzere, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirme süreleri için çırakların, çalışan sayısı hesabına dahil edilmemeleridir.


    5 Haziran 2016
    Kaynak : Çıraklık Hakkında Temel Bilgiler
     
    Fatih Özcan bunu beğendi.
  2. noname

    noname isgTR Üyesi

    Mesajlar:
    26