Madenlerde Yaşam Odası

Konu, 'Kapalı Alanlarda Çalışma ve Emniyet' kısmında Musa Kamil Ekin tarafından paylaşıldı.

  1. Musa Kamil Ekin

    Musa Kamil Ekin Yönetim Grubu

    Mesajlar:
    1.849
    projeler-kurtarma-odasc4b1.png
    Yaşam Odaları

    30 Mayıs 2014 tarihinde meydana gelen ve 301 madenci kardeşimizin yaşamını yitirdiği Soma faciasının ardından en çok gündeme gelen ve basının sıkça üzerinde durduğu konu olan yaşam odaları hakkında kamuoyunda inanılmaz bir bilgi kirliliği oluşmuş durumdadır. Buna istinaden bilgimiz dahilinde yaşam odası nedir ne değildir, hangi madenlerde kullanılır, kaç kişi kapasitelidir, ne kadar süre kalınabilinir, dünyada örnekleri var mıdır sorularına cevap vermeye çalışacağım.

    Öncelikle mevzuat açısından bakıldığında şuanda maden ocaklarında yaşam odası zorunluluğu bulunmamaktadır. Son çıkan (04.04.2014 tarihli) torba yasada “Maden işyerlerinin hangilerinde sığınma odalarının kurulabileceği ve bu odaların teknik özelliklerine dair usul ve esaslar Bakanlıkça bir yıl içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu teknik özellikler, ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak belirlenir.” demektedir. Şahsi görüşüm sığınma odaları ile ilgili çıkarılacak yönetmelikte yer altı kömür ocakları dışında kalan metalik yer altı maden ocaklarını kapsayacaktır.

    Peki diğer ülkelerde durum nedir? Diğer ülkeler derken elbette Çin ve Hindistan gibi İş kazaları açısından ilk sıralarda yer alan ülkeler değil Avustralya ve Amerika gibi ciddi miktarda kömür üretimi olan ve buna karşın yaşanan iş kazalarının daha düşük olduğu ülkelerdeki durumu araştıracak olursak;

    Avustralya’da en fazla kömür üretiminin yapıldığı eyalet olan Queensland’ e ait 2001 Kömür Madenciliği Sağlık ve Güvenlik Mevzuatında; Sağlık ve Güvenlik Planlarından bahsedilmektedir. Bu planlar risklerin belirlenmesi ve değerlendirmesi, tehlike analizi, tehlike yönetimi ve kontrolü, sağlık ve güvenlik konularındaki veri ve bilgilerin kayıt ve raporlarını içermelidir. Yaşam odası ile ilgili ise net bir zorunluluk bulunmayıp, kaçış için; Sağlık ve Güvenlik Yönetim Planında, çalışanların madenden güvenli bir yere kaçışlarının sağlanması gerektiğine değinilmektedir.

    Amerika’da ise 2006 yılında yürürlüğe giren maden yasasından sonra (Mine Improvement And New Emergency Response Act Of 2006 – MINER ACT) Ulusal İş Sağlığı Güvenliği Enstitüsü yaşam odaları konusunda bir dizi çalışma için görevlendirilmiştir. Bu çalışmalardan birinde, son zamanlarda meydana gelen 38 maden kazası incelenmiş ve bu kazalardan 12 sinde ( %32 ) yaşam odası bulunması durumunda 83 maden çalışanın (429 maden çalışanı arasından) kurtulma şansı bulunabileceği hususuna yer verilmiştir.Buaraştırmanın kömür ocakları için mi yoksa metalik madenler için mi olduğunu bilemiyoruz.

    Sığınma odaları Metalik maden modelleri olan Mobil HRM ve ELVP serileri ile Kömür madenleri için CoalSAFE modelleri olmak üzere ikiye ayrılır.

    Metalik madenler için sığınma odaları:

    HRM serileri 8-12-16-20-26-30 kişilik kapasitelerde üretilebilir. Elektrik enerjisi ve dahili batarya enerjisi ile çalışabilir. İstendiğinde taşınabilir.24-96 saat tam bağımsız çalışabilir.

    ELVP serileri, üretime yakın bölgelerde kullanılır. Kolay taşınabilir. Elektrik enerjisi ve dahili batarya enerjisi ile çalışabilir. 1-1.5 ay boyunca maden enerjisi olmadan tam şarjdabekletilebilir.4-6-8 kişilik modelleri mevcuttur. 24-96 saat tam bağımsız çalışabilir. Kolay taşınabilir olmaları ön plandadır.



    maden-yac59fam-odasc4b1.png



    Kömür madenleri için sığınma odaları:

    Kömür madenleri için dizayn edilmiştir, taşınabilir ve tamamen elektrik enerjisiz çalışan modellerdir.8-12-16-20-24 kişilik kapasitelerde üretilebilir.

    96 saate kadar dışarıdan tam bağımsız şekilde çalışabilir. Sığınan madencilere güvenli ve yaşanabilir bir ortam sağlar. ( iklimlendirme ve solunabilir hava sağlama)

    kc3b6mc3bcr.png kc3b6mc3bcr2.png





    Sığınma istasyonları minimum aşağıda belirtilen şartları sağlıyor olmalıdır:

    • Basınçlı hava sistemi ve filtrasyon.
    • Haberleşme sistemi, ışıklı sesli uyarıcılar.
    • Sağlam yapısal özellikler.
    • Dahili oksijen kaynağı. ( oksijen tüpleri ve oksijen mumu)
    • CO-CO2 temizleme sistemi.
    • Soğutma ve nem alma sistemi.
    • Tam sızdırmazlık sağlayan tasarım.
    • Dahili güç kaynağı ( bataryalar) ve güvenilir şarj sistemi.
    • Gaz ölçüm cihazları.
    • Kömür madenlerine uygun istasyonlarda ex-proof yapı
    • Ünitenin taşınabilmesi için gerekli özellikler bulunmalıdır.
    c3bcc3a7lc3bc.png

    Sığınma odaları hakkında kısa bir bilgi verdikten sonra bu sığınma odalarının dünyadaki uygulamalarını araştırdığımda ağırlıklı olarak sığınma odalarının metalik madenlerde uygulanmakta olduğunu görmekteyiz. En büyük sığınma odası üreticisi olan MineARC firmasının Dünyada kullanılan sığınma odası sayısı 1.600 adedin üstündedir. 2014 yılı içerisinde Çayeli Bakır İşletmelerine 1.026 seri numaralı istasyon teslim edilmiştir.

    1440 adet istasyon metalik madenlerde kullanılmaktadır. Yeni yönetmelikler sonrasında kömür sığınma istasyonu sayısı da 170’e çıkmıştır. 60 istasyonda tünellerde kullanılmaktadır. Önümüzdeki aylarda Tuprag Altın işletmelerine sabit istasyon kurulumu yapılacaktır.

    Bu veriler ışığında değerlendirildiğinde kömür ocaklarında her ne kadar kullanımı olsa da, asıl bu istasyonun gerçekten amaca hizmet edeceği alan yer altı metalik madenleridir. Soma faciası sonrası hep örnek verilen Şili’nin San Jose şehrindeki bakır madeninde meydana gelen yerin 700 metre altında mahsur kalan 33 maden işçisinin 69 gün sonra kurtarılması olayı esnasında sığınma odalarının kullanılması gayet doğaldır. Yeraltı metal ocakları çok geniş kesit alanına sahip, sığınma odalarının yerleştirilebileceği sağlam formasyonu çok fazla olan ve gaz (CH4) problemi olmayan ocaklardır. Fakat kömür ocaklarında olası bir yangın, grizu patlaması, göçük v.b. durumlarda çalışanın ferdi oksijen maskesini takıp biran önce kendini yeryüzüne ulaştırması istenmektedir.Yaşanan olaydan sonra her geçen dakika madencinin aleyhinedir. Zaten yer altı kömür ocaklarında çalışanların büyük bölümü üretim yapılan arında bulunacağından dolayı, bu kısımda sürekli olarak arka kısım göçertilerek, arın ilerleme yönünde ilerleyeceğinden ötürü bu kısma bir sığınma istasyonu kurulması mantıksızdır. Üretim ayağının alt taban yolu ve üst taban yolu da kömürde sürüleceği için bu kısımlara da sığınma istasyonu kuramassınız. Çünkü kömür sürekli baskı yiyen masif yapıda bir cevherdir ve kömürün içinde açılan sığınma odası yeri sürekli yüzey baskısına maruz kalacaktır. Ayrıca olası yangında kömür içinde bulunan sığınma odası da bu yangından etkilenecek ve sığınma odasında bulunan çalışanlar aşırı sıcağa maruz kalacaklardır.

    Ana nakliyat yolları şayet taşta sürülmüş ise bu kısımlarda sığınma istasyonu oluşturulabilir fakat kazanın veya göçüğün nerden geleceği belli olmadığı için belki de bu noktadaki bir sığınma istasyonu hiçbir işe yarayamayabilir onun için yer altı kömür ocağının her noktasına sığınma odası koyamayacağınıza göre, kaldı ki 1000 kişinin çalıştığı bir ocakta 24 kişilik kapasiteli bir sığınma istasyonunun neredeyse madenin her kısımda bulunması gerekecektir ve üretim alanları değiştikçe de bu odaların sürekli taşınması gerekecektir. Şayet böyle yapılacaksa Yeraltı kömür madenciliğinde üretimin bırakılıp sırf bu işle ilgilenilmesi anlamına gelmektedir.

    Belirttiğim sebeplerden ötürü sığınma istasyonun kömür ocaklarından ziyade metalik yer altı maden ocaklarında amaca hizmet edebileceği, kömür ocaklarında ise kurulsa bile sağlık ve güvenlik açsından fazla katkı sağlamayacağı düşüncesinde olduğumu belirtir kazasız günler dilerim.


    Kaynak: http://isgtedbir.com/kose-yazilari/madenlerde-yasam-odalari/
     
  2. noname

    noname isgTR Üyesi

    Mesajlar:
    26