Gürültü Eylem Planı
İş güvenliği çalışmalarımızda sıkça karşılaştığımız bir tablo var. Ölçümler yapılmış, raporlar dosyalanmış, gürültülü bölgeler belirlenmiş. Ancak alınacak önlemlere baktığımızda neredeyse tek bir standart cevap görüyoruz: "Personele kulak koruyucu donanım verildi."
Kontrol hiyerarşisinin tepesindeki "Kaynağında Yok Etme" veya "Mühendislik Önlemleri" adımlarını atlayıp, doğrudan KKD'ye geçmek; işletmeleri hem teknik hem de hukuki açıdan bir yasal kör noktada bırakıyor.
Çalışanların Gürültü İle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik (Madde 8/3), işverene çok açık ve net bir görev verir:
"İşyerinde en yüksek maruziyet eylem değerlerinin aşıldığının tespiti halinde, işveren (85 dB(A)) gürültüye maruziyeti azaltmak için teknik veya iş organizasyonuna yönelik önlemleri içeren bir EYLEM PLANI oluşturur ve uygulamaya koyar.”
Yani "Eğer sınır aşıldıysa, kulak koruyucu zimmet formları yetmez. Bu gürültüyü teknik olarak nasıl düşüreceğine dair eylem planınızı hazırlamak ve uygulamak zorundasınız."
Peki bu planı nasıl hazırlayacağız?
Buradaki teknik pusulamız TS EN ISO 11690 (1-2-3 Gürültü Kontrol Stratejileri) standartları ve iyi uygulama örneği olan İngiliz uygulama rehberi HSE L108 (Controlling Noise at Work) olacak.
Bu kaynaklara göre, Gürültü Eylem Planı’nı şu 5 temel sütun üzerine kurabiliriz.
1. Mevcut Durum ve Teşhis: Ölçüm sonuçlarına istinaden gürültü haritası çıkarılmalı, hangi personelin ne kadar süreyle maruz kaldığı listelenmelidir. Gürültünün asıl kaynağı (Mekanik sürtünme mi, hava kaçağı mı?) nokta atışı tespit edilmelidir.
2. Önceliklendirme: Hangi makine acil? Hangi bölge kritik? HSE L108'e göre riskler "Acil / Kısa Vade / Uzun Vade" olarak sınıflandırılmalıdır. Acil aksiyonlarda hemen kkd ve bölge yasağı, kısa vadeli çözümlerde düşük maliyetli bakım çalışmaları (hava kaçaklarının giderilmesi gibi), orta ve uzun vadeli yatırımlarda yüksek bütçeli mühendislik projeleri tanımlanmalıdır.
3. Teknik Kontrol: Susturucu takmak (kaynakta kontrol), makineyi kabin içine almak (yolda kontrol, perdeleme), duvara ses absorban panel yerleştirmek (ortamda kontrol) gibi kaynağa ve ortama yönelik teknik çözümler tanımlanmalıdır.
4. Organizasyonel Önlemler ve KKD: Gürültü seviyesi düşük makine satın alma politikası, rotasyonlu çalışma ve bakım programları ile maruziyet süresi yönetilmelidir. Son çare olarak doğru SNR değerine sahip kulaklık seçilmeli ve alanlar işaretlenmelidir.
5. İzleme ve Doğrulama: Alınan önlemlerden sonra tekrar ölçüm yapılarak desibel düşüşü kanıtlanmalıdır. Sınır değer yakınındaki personel için sağlık gözetimi periyodu belirlenmelidir.
