isgTurkiye - İş Güvenliği Forum

İş güvenliği alanında kazaların kök nedenlerini belirlemek, etkili önlemler almak ve tekrarını engellemek açısından kritik bir adımdır. Yüzeysel belirtilerle uğraşmak yerine kazaların gerçek sebeplerine inmek, güvenliği artırmak için oldukça önemlidir. Bu makalede, iş kazalarının kök nedenlerini analiz etmek için kullanılan iki güçlü araçtan bahsedilecektir: Balık Kılçığı Diyagramı (Ishikawa Diyagramı) ve 5N1K (5W1H) Yöntemi. Bu araçlar arasındaki farklar, birbirlerini nasıl tamamladıkları ve avantajları ile dezavantajları üzerinde durulacaktır.

Balık Kılçığı Diyagramı (Ishikawa Diyagramı)​

Balık Kılçığı Diyagramı, Kaoru Ishikawa tarafından geliştirilmiş ve bir kazanın olası nedenlerini görselleştirmek için kullanılan etkili bir araçtır. Kazanın sonucu, diyagramın baş kısmında yer alırken, olası nedenler kılçıklar üzerinde dallanarak gösterilir.

Balık Kılçığı Diyagramı Nasıl Oluşturulur?​

1. Kazayı Tanımlayın: Çözülmek istenen iş kazası açıkça ifade edilir ve diyagramın başına yazılır.
2. Ana Neden Kategorilerini Belirleyin: Genellikle şu ana kategoriler kullanılır: Bu ana kategoriler genellikle üretim/imalar sektörüne yöneliktir ve farklı sektörler için bu kategoriler arttırılabilir.
   • İnsan (İşgücü): Çalışanların becerileri, eğitim eksiklikleri, dikkat eksiklikleri, yorgunluk gibi faktörler.
   • Makine (Ekipman): Ekipman arızaları, yetersiz bakım, teknolojik eksiklikler, uygun olmayan donanım.
   • Yöntem (Prosesler/Prosedürler): İş süreçlerinde eksiklikler, yanlış prosedürler, prosedürlerin takip edilmemesi.
   • Malzeme (Hammaddeler/Bileşenler): Malzemelerin kalitesi, hatalı tedarik, yanlış kullanımlar.
   • Çevre (Çalışma Ortamı): Çalışma koşulları, fiziksel tehlikeler, ışık, hava koşulları, gürültü.
   • Ölçüm (Ölçme/Veri): Yetersiz güvenlik ölçümleri, eksik denetimler, hatalı kayıtlar.
3. Olası Nedenleri Belirleyin: Her ana kategori için beyin fırtınası yaparak, her bir kategoriye dair olası nedenler yazılır.
4. Alt Nedenleri Ekleyin: Olası nedenler her biri için daha spesifik alt nedenler eklenebilir.

​

Balık Kılçığı Diyagramı Uygulama Örneği​

Kaza: Çalışan düşerek yaralandı. Balık Kılçığı Diyagramı aşağıdaki gibi olabilir.

Görsel oluşturulurken

Please, Giriş Yap or Kayıt Ol to view URLs content!

beyin hazırladığı excel dosyasından faydalanılmıştır.

Avantajlar ve Dezavantajlar​

Avantajlar:

• Kazanın olası tüm nedenlerini görselleştirir.
• Beyin fırtınası ve ekip çalışmasını teşvik eder.
• Karmaşık kazaları analiz etmeyi kolaylaştırır.

Dezavantajlar:

• Nedenler arasındaki ilişkileri her zaman net bir şekilde gösteremeyebilir.
• Çok fazla neden olduğunda karmaşıklaşabilir.

5N1K Yöntemi (5W1H)​

5N1K (5W1H) Yöntemi, bir kazanın nedenlerini anlamak için kullanılan etkili bir soru sorma tekniğidir. Bu tekniğin soruları şunlardır:

• Ne? (What): Kaza nedir?
• Neden? (Why): Neden oldu?
• Nerede? (Where): Nerede oldu?
• Ne zaman? (When): Ne zaman oldu?
• Kim? (Who): Kim(ler) ilgiliydi?
• Nasıl? (How): Nasıl oldu?

5N1K Uygulama Örneği​

Kaza: Çalışan düşerek yaralandı.

5N1K Yönteminin Avantajları:​

• Kazanın sebeplerini kapsamlı bir şekilde anlamayı sağlar.
• Kolayca uygulanabilir ve farklı durumlara uyarlanabilir.
• Ekip çalışmasını teşvik eder.

5N1K Yönteminin Dezavantajları:​

• Tek başına kök nedenleri tam olarak belirlemeyebilir.
• Karmaşık kazalar için yeterli olmayabilir.

5N1K ve Balık Kılçığı Diyagramı Entegrasyonu​

Balık Kılçığı Diyagramı, kazaların olası nedenlerini görselleştirirken, 5N1K soruları bu nedenlerin daha derinlemesine anlaşılmasına katkı sağlayabilir. Özellikle Balık Kılçığı Diyagramı'ndaki ana nedenlerin altında yer alan alt nedenler, 5N1K ile daha net bir şekilde ortaya çıkabilir. Yani, Balık Kılçığı'nın ana neden kategorileri için 5N1K soruları sorularak alt nedenlere dair bilgi elde edilebilir.

Örnek olarak, bir iş kazasının başlıca nedeni "Makine (Ekipman)" kategorisinde arıza olan bir ekipman olabilir. 5N1K ile bu ana neden daha detaylı bir şekilde sorgulanarak, arızanın nedenleri (örneğin, bakım yapılmaması, yanlış kullanım) daha derinlemesine keşfedilebilir.

Entegre Örnek:​

Kaza: Çalışan düşerek yaralandı
Görünen Neden: Zemin Kaygan

Balık Kılçığı Diyagramı üzerinden, her bir ana neden için 5N1K soruları sorulur. Başlangıçta ana nedenlerin analiz edilmesi, sürecin temelini oluşturur. Ancak, her ana nedenin altında daha spesifik sebepler yatmaktadır. Bu sebepler de 5N1K yöntemi ile sorgulanmalıdır. Böylece hem ana nedenler hem de bu nedenlerin altındaki sebepler daha net bir şekilde ortaya çıkabilir.

Ana Nedenler:​

İlk aşamada Balık Kılçığı Diyagramı üzerinden ana neden kategorileri belirlenir:

• İnsan (İşgücü)
• Makine (Ekipman)
• Yöntem (Prosedürler)
• Malzeme (Hammaddeler)
• Çevre (Çalışma Ortamı)
• Ölçüm

Alt Nedenler:​

Ana nedenlerin altında, her bir kategoriye özgü alt nedenler bulunur. Örneğin, "Makine" kategorisinin altında arızalı makineler, bakım eksiklikleri veya yanlış kullanım gibi alt nedenler yer alabilir. Bu alt nedenlere dair de 5N1K soruları sorulmalıdır.

Örnek olarak, "Arızalı Makine" ana nedeni üzerinde 5N1K uygulanabilir:

• Ne? (What): Hangi makine arızalandı?
  Depodaki forklift.
• Neden? (Why): Neden arızalandı?
  Yetersiz bakım yapılmış.
• Nerede? (Where): Arıza nerede meydana geldi?
  Depo alanında.
• Ne zaman? (When): Arıza ne zaman oldu?
  Son bakımın üzerinden 6 ay geçti.
• Kim? (Who): Kim bakım yapmalıydı?
  Bakım ekibi.
• Nasıl? (How): Arıza nasıl meydana geldi?
  Eksik yağlama nedeniyle motorun aşırı ısınması.

5N1K yöntemi, sadece ana nedenlere değil, alt nedenlere de uygulanabilir. Alt nedenler, ana nedenlerin birer yan etkisi olabilir ya da kazanın oluşumunu doğrudan etkileyen daha spesifik unsurlar olabilir. Alt nedenlerin tespit edilmesi, kazanın kök nedenlerine ulaşmada daha ayrıntılı bir analiz yapmanızı sağlar. Bu nedenle, 5N1K soruları sadece ana nedenlere değil, aynı zamanda bu ana nedenlerin altında yer alan alt nedenlere de uygulanabilir. Hangi derinlikte soruşturma yapacağınıza dolayısıyla balık kılçığı yönteminde sadece ana nedenlere mi yoksa alt nedenlere de mi 5N1K uygulayacağınızı netleştirir. Örneğin "Hatalı Kayıt" için alt nedenler belirlenirse balık kılçığı diyagramımız aşağıda ki görsel gibi olabilir.

Sonuç​

Balık Kılçığı Diyagramı ve 5N1K Yöntemi'nin Entegrasyonu, iş güvenliği ve iş kazalarının kök neden analizinde çok güçlü bir araçtır. Balık Kılçığı Diyagramı ana nedenlerin görsel bir şekilde sıralanmasını sağlar, 5N1K Yöntemi ise bu nedenlerin altındaki daha derin sebepleri keşfetmeye yardımcı olur. Bu iki araç bir arada kullanıldığında, kazaların nedenlerine dair kapsamlı ve detaylı bir analiz yapılabilir. 5N1K soruları, sadece ana nedenlere değil, aynı zamanda alt nedenlere de uygulanmalıdır, çünkü kazaların ana nedenlerinin yanı sıra bu nedenlerin arkasındaki alt sebepler de çoğu zaman kazaların meydana gelmesinde etkili olmaktadır.

Balıkesir'in Karesi ilçesinde mühimmat fabrikasında meydana gelen patlamada hayatını kaybedenler ve yaralılar var.​

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, patlamanın gerçekleştiği fabrikanın önünde yaptığı açıklamada 8 kadın 3 erkek toplam 11 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.

Yetkililer ilk açıklamalarda can kaybını 12 olarak duyurmuştu.

Yerlikaya, beş kişinin yaralı olarak hastanede tedavi gördüğünü, hayati tehlikelerinin bulunmadığını söyledi.

İçişleri Bakanı, "Sabotaj ihtimali yok, böyle bir değerlendirme tespit edilmedi" diye konuştu.

Yerlikaya, gerekli soruşturmaların tamamlanmasının ardından basın ve kamuoyuyla raporların paylaşılacağını söyledi ve "Bunlara bakıp ne gerekiyorsa yapacağız" diye konuştu.

İçişleri Bakanı'na fabrika ziyaretinde Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da eşlik etti.

Balıkesir Valisi İsmail Ustaoğlu, medyaya verdiği demeçte patlamanın meydana geldiği ZSR Patlayıcı AŞ'nin fabrikasında toplam 630 çalışan olduğunu vurguladı.

Yetkililer, patlamanın kapsül üretimi yapılan bölümünde yaşandığı ve akabinde bu binanın çöktüğünü aktardı.


Patlamanın ardından bölgede yangın çıktı.

Fabrikanın bulunduğu alana çok sayıda jandarma, itfaiye, ambulans, Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE) ve İl Afet ve Acil Durum (AFAD) Müdürlüğü ekibi sevk edildi.

Kimlik tespit çalışmaları devam ediyor​

Balıkesir Belediye Başkanı Ahmet Akın, BBC Türkçe'ye fabrikanın uzun yıllardır mühimmat üretimi yaptığını ve ilk defa bölgede böyle büyük bir patlamayla karşılaştıklarını söyledi.

Akın, fabrikada patlamanın gerçekleştiği bölümde genelde kadınların çalıştığını kaydetti ve "17-18 kişinin" etkilendiğini belirtti.

Balıkesir belediye başkanı, hayatını kaybedenlerin kimliklerinin tespit çalışmalarının devam ettiğini, bu süreçte fabrika çalışanlarının yakınlarıyla birlikte beklediklerini ifade etti.

Akın, "Yakınlar burada, onlara psikolojik destek veriyoruz" dedi ve devam etti:

"Şu an net isim tespit vesaire yapılamadığı için yakınlara isim verilemiyor. Onlarda da tabii üzüntülü bir beklenti var. Allah sabır versin."

Ahmet Akın, patlamanın nasıl gerçekleştiğine dair soruşturma hakkındaysa "Çok yakından izliyoruz, sonuna kadar takipçisi olacağız" diye konuştu.


Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatıldığını, bir başsavcıvekili koordinesinde dört Cumhuriyet savcısının görevlendirildiğini açıkladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise sosyal medyadan yaptığı paylaşımda "Patlamaya ilişkin Balıkesir Valimiz başta olmak üzere ilgili tüm kurumlarımızdan bilgi alarak tüm yönleriyle gerekli tahkikatın derhâl başlatılması talimatını verdik" açıklamasını yaptı.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Özgür Özel, TBMM'deki grup toplantısında patlamaya değindi.

CHP'nin patlamayı incelemek için Balıkesir'e bir heyet gönderdiğini duyuran Özel, kürsüden yakın tarihte mühimmat ve patlayıcı fabrikalarında gerçekleşen patlamaları hatırlattı.

Özel, "Bu çağda, bu teknolojide, bu eğitimde böyle kazalar, böyle patlamalar ve böylesine hiç yoktan ölümler olmuyor" diye konuştu.

ZSR hakkında neler biliniyor?​

ZSR'nin internet sitesine göre Balıkesir'deki fabrikada mühimmat, av ve spor fişekleri, ses fişekleri, plastik mühimmat ve bunların yanı sıra "sivil patlayıcı" da üretiliyor.

Şirketin web sitesinde yer alan Ağustos 2023 tarihli "Büyük Kaza Önleme Politikası" metninde, olası patlama ve benzeri kazalara dair şu ifadeler yer alıyor:

"Kuruluş içerisinde yapılan kaza frekansı hesaplamaları sonucunda, kaza ihtimallerinin uygulanan ve önerilen güvenlik bariyerleri etkisiyle yönetmelikte belirlenen büyük endüstriyel kaza frekans sınır değerinin altında olduğu görülmüştür."

TMMOB: Gerekli ceza ve yaptırımlar uygulanarak önlenebilir​

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), patlamayla ilgili yaptığı basın açıklamasında "alınamayan önlemleri" gerekçe göstererek işvereni ve hükümeti eleştirdi.

Yönetim Kurulu Başkanı Emin Koramaz imzalı açıklamada şu ifadeler kullanıldı:

"Balıkesir'de yaşanan patlamanın sebebi de çalışma ortamında olması gerekenden fazla miktarda patlayıcı bulunması, artan müşteri taleplerini yetiştirmek için üretim hızının artması, düzensiz ve emniyetsiz çalışma ortamı, soğuk hava koşulları nedeniyle olası ısıtıcı kullanımı gibi durumlar olabilir."

Açıklamada ayrıca bu tarz kazaların "işverenlere gerekli ceza ve yaptırımların uygulanması" ile önlenebileceği vurgulandı.

Kaynak:

Hocam c sınıfı uzmanım 765 gün fiili çalışmam bulunuyo şimdi sınav sistemi değişti teke düştü ya ben seneye aralıkta olan sınava girebilcekmiyim ve birde sınav öncesi kursa gitmemiz gerekiyormu tekrardan yardımcı olursanız sevinirim hocam

Herkese merhaba,
Bugün bakanlık tarafından yapılan açıklamarda artık iş güvenliği uzmanlarının bir üst sınıfa bakma olayı ortadan kalktı.
Benim sorum şu olacak,

Tehlikeli sınıfta olan ve 800 civarında çalışanın olan bir firmada 1 tam zamanlı B sınıfı İş Güvenliği Uzmanı'nın yanında bir İş Güvenliği Uzmanı daha olması gerekiyor. B sınıfı İş Güvenliği Uzmanı'nın dışındaki atama C sınıfı İş Güvenliği Uzmanı olabilir mi? Yoksa bu uzmanında mı B sınıfı olması gerekiyor?

Şimdiden teşekkürler.

Ankara'nın Sincan ilçesinde inşaatta dış cephe boyası yaparken iskelenin kırılması sonucu 12'nci kattan düşerek ölen işçiler Çetin Buru (39) ve Volkan Buru (34) kardeşler ile kuzenleri Mertcan Buru (27) toprağa verildi. Olayla ilgili 2 iş güvenliği uzmanı, 1 firma yetkilisi ve şantiye şefi olmak üzere 4 şüpheli gözaltına alındı.​

Törekent Mahallesi'nde inşaat halindeki apartmanın dış cephe boyası yapıldığı sırada 12'nci katta bulunan iskele kırıldı. Çöken iskelede bulunan işçiler Çetin ve Volkan Buru ile Mertcan Buru, yere düştü. Çetin ve Volkan Buru olay yerinde hayatını kaybetti, Mertcan Buru da kaldırıldığı hastanede kurtarılamadı.

3 işçi için Cimşit Camisi'nde cenaze namazı kılındı. Cenazeye, Buru ailesi ve çok sayıda vatandaş katıldı. Öğle vakti kılınan namaz sonrası 3 işçinin cenazesi, Sincan Cimşit Mezarlığı'nda toprağa verildi.

"DENETİM YAPILMIYOR"
Ölen işçilerin akrabası Faruk Sondere, çok üzgün olduklarını söyleyerek, "Gerçekten çok büyük bir acı. Kendim de inşaatçı olduğum için maalesef inşaatlar son zamanlarda iş güvenlik uzmanları tarafından denetlenmiyor. Normalde bu tür riskli yerlerde çalışılması için her sabah saat 08.00'de iş güvenlik uzmanları tarafından ekipleri toplayıp, tüm mekanik malzemeleri, platform olsun, güvenlik güçleri olsun, elektrik kabloları olsun; her zaman kontrol edilmesi lazım. Özellikle emniyet kemerlerini sık sık bağlatmaları gerekiyor. Mesela emniyet kemerleri bağlı olmuş olsaydı, arkadaşlarımız belki hayatta kalmış olacaklardı. Büyük ihtimal belki ölümcül sonuç olmasa da bir yaralama sonucu ile atlatabilirlerdi" dedi.

2 ŞÜPHELİ ARANIYOR
Öte yandan olayla ilgili soruşturma başlatıldı. Soruşturma kapsamında 2 iş güvenliği uzmanı, 1 firma yetkilisi ve şantiye şefi gözaltına alındı. Firma yetkilisi 2 kişinin de arandığı belirtildi.

Kaynak:

Elektrik panolarinin önune konulan izole halıların kullanim suresi ile ilgili bilgisi olan var mı üreticinin talimatına göre değiştirme yapmak mantıklı olabilir. Üzerinde delinme aşınma yoksa kullanıma devam edilebilir diye düşünüyorum ama bu izole halıların yıllık testleri oluyormuş sanırım yaptıran gören vs olduysa bilgi verirseniz sevinirim.

Tanımı​

Hidrolik hortum güvenlik halatı, hortumlar veya kaplinler tutmadığında hortum bağlantılarının savrulmasını önlemek için özel olarak tasarlanmıştır. Arıza genellikle yüksek basınçta meydana gelir ve hortumların veya ekipmanın şiddetli bir şekilde sallanmasına neden olur, bu da insanlar veya yakındaki kaplin ve ekipman için ciddi zarara neden olabilir.

Özellikleri​

• Bir hortumun uçlarının kazara ayrılmasından kaynaklanabilecek olası kazalara karşı personeli korur.

SGK işten çıkış kodları, işçinin işten ayrılış nedenini tanımlayan ve işverenin Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmekle yükümlü olduğu kodlardır. İş sözleşmesi feshedildiğinde bu kodlar aracılığıyla işten çıkış nedeni resmi kayıtlara geçirilir. Kodlar, işçi ve işveren arasındaki olası uyuşmazlıklarda yargıya taşınan süreçlerde önemli bir rol oynar ve aynı zamanda işçilerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı veya işsizlik maaşı alıp almayacağı konusunda belirleyici olur. SGK’nın bu kodlar detaylı bir şekilde açıklanmaktadır.

SGK İşten Çıkış Kodlarının Önemi​

İş sözleşmesinin sona ermesi durumunda, işverenin doğru işten çıkış kodunu bildirmesi zorunludur. Bu kodlar, olası mahkeme süreçlerinde temel referans olarak değerlendirilir. İşçiler için ise bu kodlar, işten çıkışlarının hukuki sonuçlarını anlamalarına ve haklarını talep etmelerine olanak sağlar.

SGK İşten Çıkış Kodunun Düzeltilmesi​

Eğer işveren tarafından yanlış bir işten çıkış kodu bildirildiyse, bu hata işten ayrılış tarihinden itibaren 10 gün içinde üzerinden düzeltilebilir. Ancak 10 günlük süre aşıldığında, düzeltme işlemi yalnızca SGK’ya yazılı bir dilekçe ile başvurularak yapılabilir. SGK’nın onayı doğrultusunda düzeltme gerçekleştirilir.

İşçi, İşten Çıkış Kodunun Düzeltilmesini Talep Edebilir mi?​

İşçi, doğrudan SGK’ya başvurarak işten çıkış kodunun değiştirilmesini talep edemez. 2013/11 sayılı SGK Genelgesi’ne göre, işten çıkış kodunun değişikliği yalnızca işveren ve işçinin ortak başvurusu ile mümkündür. İşçinin bireysel talepleri bu nedenle reddedilmektedir.

İşten Çıkış Kodu Değiştirme Davası​

İşçi, işten çıkış kodunun gerçeği yansıtmadığını düşünüyorsa ve yukarıdaki yöntemler çözüm sağlamıyorsa, işverene karşı dava açabilir. Bu dava, kodun doğruluğunun tespitine yönelik bir dava niteliğindedir. Bu süreçte SGK veya İŞKUR’a karşı dava açılmaz; husumet yalnızca işverene yöneltilir.

SGK İşten Çıkış Kodları ve Anlamları​

SGK, işten çıkış kodlarına yeni düzenlemeler getirmiştir. Örneğin, "29- İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih" kodu kaldırılmış ve “42-50” arasındaki yeni kodlar eklenmiştir. Bu düzenlemelerle kodlar daha kapsamlı hale getirilmiştir ve güncel bilgiler SGK Genelgesi’nde detaylı olarak yer almaktadır.

SGK İŞTEN ÇIKIŞ KODU İLE ALAKALI YÜKSEK YARGI KARARLARI​

Kaynak​

• Please, Giriş Yap or Kayıt Ol to view URLs content!
• Please, Giriş Yap or Kayıt Ol to view URLs content!
• Please, Giriş Yap or Kayıt Ol to view URLs content!

Yüksekte çalışma ekipmanları hakkında öğrenmek istedikleriniz?

null